Құқықтық мәдениет – жауапты азаматтың белгісі

Қоғамның тұрақты дамуы мен елдегі тәртіптің сақталуы әр азаматтың заңға деген құрметінен басталады. Заң – тек құқық бұзушылықтың алдын алатын ереже ғана емес, ол адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғайтын, қоғамдағы өзара қарым-қатынасты реттейтін маңызды құрал. Сондықтан құқықтық мәдениетті қалыптастыру – қазіргі қоғамның басты міндеттерінің бірі.
Құқықтық мәдениет дегеніміз – адамның өз құқықтары мен міндеттерін білуі, заң талаптарын сақтауы және өз әрекетінің қоғамға әсерін түсінуі. Құқықтық мәдениеті жоғары азамат өз құқығын талап етіп қана қоймай, басқа адамдардың да құқықтары мен бостандықтарын құрметтейді. Ол қоғамдық тәртіпті сақтауға, заңсыз әрекеттерге жол бермеуге және ортақ жауапкершілікті сезінуге ұмтылады.
Заңды білу әр адам үшін маңызды. Азамат өзінің қандай құқықтарға ие екенін білсе, түрлі құқық бұзушылықтардан қорғана алады. Сонымен қатар өз міндеттерін түсінген адам қоғам алдындағы жауапкершілігін де дұрыс сезінеді. Мысалы, қоғамдық орындардағы тәртіпті сақтау, жол қозғалысы ережелерін орындау, өзгенің мүлкіне құрметпен қарау, интернетте заң талаптарын бұзбау – құқықтық мәдениеттің күнделікті өмірдегі көріністері.
Құқықтық мәдениетті қалыптастыруда отбасы мен білім беру ұйымдарының рөлі ерекше. Баланың заңға деген көзқарасы ең алдымен отбасында қалыптасады. Ал мектеп пен колледждерде оқушыларға құқықтары мен міндеттерін түсіндіру, заңды құрметтеуге тәрбиелеу маңызды. Жастардың құқықтық сауаттылығы артқан сайын олардың түрлі құқық бұзушылықтарға бой алдыру қаупі де төмендейді.
Қазіргі таңда цифрлық технологиялардың дамуына байланысты құқықтық мәдениет интернет кеңістігінде де қажет. Әлеуметтік желілерде жалған ақпарат таратпау, басқа адамның ар-намысына тиетін жазбалар жарияламау, жеке мәліметтерді заңсыз пайдаланбау – цифрлық ортадағы жауапкершіліктің маңызды бөлігі. Интернеттегі әр әрекеттің де құқықтық салдары болуы мүмкін екенін әр азамат ескеруі тиіс.
Заң мен тәртіпті сақтау тек құқық қорғау органдарының міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғамға ортақ жауапкершілік. Әр адам заң талаптарын сақтап, өзгенің құқығын құрметтеген кезде ғана қауіпсіз әрі әділетті орта қалыптасады. Сондықтан құқықтық мәдениет – адамның білімінің ғана емес, оның азаматтық жауапкершілігінің де көрсеткіші.
Қорытындылай келе, заңды білу, құқық пен міндетті түсіну және тәртіпті сақтау – жауапты азаматтың басты қасиеттерінің бірі. Құқықтық мәдениеті қалыптасқан қоғамда адамдар өз құқықтарын қорғай отырып, өзгелердің де құқықтарын құрметтейді. Заңға құрмет әр азаматтың күнделікті ісінен басталады. Демек, құқықтық мәдениетті қалыптастыру – қауіпсіз, тұрақты және жауапты қоғам құрудың маңызды шарты.
Т.Ұзақов
Еңбекшіқазақ ауданының құрметті азаматы