ОЙЫҢДЫ ДӘЛ ӘРІ НЫҚ ЖЕТКІЗУ ҮШІН ОҚЫ

Сөздік қоры бай адам еркін қарым-қатынас жасап, өз ойын анық жеткізіп, әңгімелесушісін жақсы түсіне алады. Алайда жаңа сөздер өздігінен пайда болмайды. Сөздік қорды молайтудың ең қолжетімді жолдарының бірі – үнемі кітап оқу. Кітаптар күнделікті қарым-қатынаста сирек кездесетін сөздер мен сөз тіркестерімен таныстырып, сөздердің мағыналық реңктерін түсінуге және олардың әртүрлі жағдайларда қалай қолданылатынын байқауға көмектеседі.

Оқу барысында адам бейтаныс ұғымдарға, тұрақты тіркестерге, әсерлі теңеулер мен қызықты сөз орамдарына кезігеді. Бірте-бірте олардың мағынасын түсініп, қай жағдайда қолданылатынын есте сақтай бастайды. Әсіресе, мәтінді зейін қойып оқу пайдалы: егер қандай да бір сөз түсініксіз болса, оның мағынасын сөздіктен қарап, сөйлемді қайта оқып, сол сөзбен өз мысалын құрастыру қажет.

Балалар үшін мұндай тәжірибенің маңызы ерекше. Бала мәтіндерден жаңа сөздерді неғұрлым жиі кездестірсе, оқу материалын түсінуі, оқығанын мазмұндауы және талқылауға қатысуы соғұрлым жеңілдейді. Сонымен қатар сөздік қордың бай болуы өз сезімдерін, әсерлері мен байқағандарын дәлірек сипаттауға мүмкіндік береді. Күнделікті қолданылатын жалпылама сөздердің орнына нақты әрі әсерлі сөз тіркестері қолданыла бастайды.

Бұл ретте тек күрделі шығармаларды оқу міндетті емес. Ертегілер, әңгімелер, шытырман оқиғалы әдебиеттер, ғылыми-көпшілік кітаптар мен сапалы журнал материалдары оқырманның жас ерекшелігі мен қызығушылығына сай болса, олардың бәрі де пайдалы. Ең бастысы – оқылған беттердің саны емес, мәтіннің мазмұнына мән беру.

Жақсы нәтижеге қол жеткізу үшін кітаптарды жақын адамдармен бірге талқылау, ұнаған сөз тіркестерін жазып алу және оқиғаның жекелеген эпизодтарын өз сөзіңмен мазмұндау әдетін қалыптастырған жөн. Осылайша жаңа сөздер енжар сөздік қордан белсенді сөйлеу дағдысына ауысады.

«Оқитын ұлт» бағдарламасы қарапайым, бірақ маңызды бір байланысты түсінуге көмектеседі: адам неғұрлым көп оқыса, өз ойын соғұрлым кең әрі әсерлі жеткізуге мүмкіндік алады. Кітап – білім алуда, еңбек жолында және күнделікті қарым-қатынаста сенімді көмекші.