+77277540900  +77002724204   enkaz.kz@gmail.com   040400, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Есік қаласы, Алматы көшесі, № 112.

Без рубрики

Балық өнімдерінің қауіпсіздігі

Балық және одан дайындалатын өнімдер күнделіктітамақтану рационында ерекше орын алады. Олардыңқұрамында адам ағзасының дамуы мен қалыпты жұмысістеуіне қажетті қоректік заттар мол. Балық еті жеңілқорытылатын ақуыздарға, пайдалы майларға, йодқа, фосфорға, кальцийге және А, D, В тобының дәрумендерінебай. Осыған байланысты балық өнімдерін пайдалану дұрысәрі теңгерімді тамақтанудың маңызды бөлігі болыпсаналады. Дегенмен мұндай өнімдерді өндіру мен тұтынубарысында олардың сапасы мен санитариялық жағдайынаерекше көңіл бөлінуі қажет.

Балық өнімдерінің сапасы ең алдымен оны аулауаймағының экологиялық жағдайына байланысты. Егербалық мекендейтін су айдындарына өндірістік немесетұрмыстық қалдықтар түссе, су құрамында зияндыхимиялық қосылыстар пайда болуы мүмкін. Олар балықтыңағзасында жиналып, кейін адам организміне тағам арқылытүсуі ықтимал. Әсіресе ауыр металдар мен басқа да улызаттардың шамадан тыс мөлшері денсаулыққа қауіптөндіреді. Сондықтан балық шаруашылықтарында су сапасын тұрақты бақылау маңызды.

Тағы бір маңызды мәселе — балықты аулағаннан кейінгіөңдеу тәртібі. Балықтың еті өте нәзік болғандықтан, сыртқыортаның әсерінен тез бұзылады. Температуралық режимніңсақталмауы бактериялардың көбеюіне жағдай жасайды. Мұндай жағдайда өнімнің сыртқы түрі, иісі, дәмі жәнетағамдық құндылығы өзгереді. Сол себепті балықтыаулағаннан кейін арнайы салқындату жабдықтарынпайдаланып, оны өндіру және жеткізу орындарынасанитариялық талаптарға сай тасымалдау қажет.

Балық өнімдерін сақтау барысында температура мен ылғалдылық көрсеткіштеріне бақылау жүргізілуі тиіс. Жаңабалықты төмен температурада сақтау оның бұзылу процесінбаяулатады. Ал мұздатылған өнімдер белгіленгентемпературалық жағдайда тасымалданып, арнайымұздатқыш камераларда сақталуы керек. Қайта ерітіп, бірнеше рет мұздату өнімнің құрылымын бұзып, сапасынакері әсерін тигізеді.

Балықтан жасалған тағамдардың қауіпсіздігіне әсер ететінфакторлардың бірі — паразиттік микроорганизмдер. Кейбірбалық түрлерінде адам денсаулығына зиян келтіретінпаразиттердің дернәсілдері кездесуі мүмкін. Әсіресе шикі, кептірілген, тұздалған немесе жеткіліксіз пісірілгенбалықты қолданғанда қауіп жоғарылайды. Сондықтанбалық өнімдерін дайындау барысында термиялық өңдеуережелерін сақтау, ал шикі күйінде пайдаланылатынөнімдерге арнайы қауіпсіздік өңдеуін жүргізу қажет.

Өндірістік кәсіпорындарда балықты қабылдау, сұрыптау, тазалау, бөлшектеу, өңдеу және қаптау жұмыстарыбелгіленген технологиялық тәртіппен орындалуы керек. Жұмыс орындарының тазалығы, құрал-жабдықтардыңзалалсыздандырылуы және қызметкерлердің жекегигиенасы өнімнің ластануын болдырмауға мүмкіндікбереді. Сонымен қатар шикізат пен дайын өнімнің бір-бірімен жанасуына жол бермеу қажет.

Қазіргі уақытта балық өнімдерінің сапасын бағалаудазертханалық тексерулер кеңінен қолданылады. Зертханалықталдау нәтижесінде өнімнің құрамындағы бактериялар, паразиттер, улы химиялық элементтер және басқа да бөгдезаттар анықталады. Мұндай бақылау өнімнің тұтынуғажарамдылығын бағалауға және қауіпті тауарлардыңнарыққа шығарылуына жол бермеуге көмектеседі.

Балық өнімдерін өндіретін кәсіпорындар үшін HACCP жүйесін енгізудің де маңызы жоғары. Бұл жүйе өндіріспроцесінде туындауы мүмкін қауіптерді алдын ала анықтауға және оларды бақылауға бағытталған. Оныңкөмегімен шикізатты қабылдаудан бастап дайын өнімдітұтынушыға жеткізуге дейінгі барлық кезеңдердеқауіпсіздік талаптарының орындалуы қамтамасыз етіледі.

Тұтынушылар да балық өнімдерін таңдағанда мұқият болуықажет. Сатып алу кезінде өнімнің сыртқы көрінісін, иісін, қаптамасының жағдайын, шығарылған күнін жәнежарамдылық мерзімін тексерген дұрыс. Сауда орындарындабалықтың тиісті температурада сақталуына назар аударукерек. Белгісіз жерлерден алынған немесе шығу тегікөрсетілмеген өнімдерді тұтыну ұсынылмайды.

Қазақстанда балық және балық өнімдерінің қауіпсіздігімемлекеттік санитариялық бақылау және тағам өнімдерінеқойылатын техникалық талаптар арқылы реттеледі. Өнімдіөндіру, сақтау, тасымалдау және сату кезінде белгіленгеннормаларды орындау кәсіпкерлердің негізгі міндеттерініңбірі болып табылады. Бұл талаптар халықты сапасыз жәнеденсаулыққа қауіпті тағамдардан қорғауға бағытталған.

Қорытындылай келе, балық өнімдерінің қауіпсіздігі тек өндірушілерге ғана емес, тасымалдаушылар мен тұтынушыларға да байланысты. Өнімнің сапасын сақтауүшін экологиялық таза шикізатты пайдалану, өңдеутехнологиясын дұрыс ұйымдастыру, температуралықрежимді бақылау және санитариялық-гигиеналықнормаларды орындау қажет. Сонымен қатар тұрақтызертханалық тексерулер мен заманауи қауіпсіздік жүйелеріненгізу де маңызды. Осындай кешенді шаралар арқылыхалықты сапалы әрі қауіпсіз балық өнімдерімен қамтамасызетуге болады.

М.АЗЕРБАЕВ

Еңбекшіқазақ аудандық

СЭББ басшысы