+77277540900  +77002724204   enkaz.kz@gmail.com   040400, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Есік қаласы, Алматы көшесі, № 112.

Без рубрики

Балық өнімдерінің қауіпсіздігі

Балық және одан дайындалатын өнімдер күнделіктітамақтану рационында ерекше орын алады. Олардыңқұрамында адам ағзасының дамуы мен қалыпты жұмысістеуіне қажетті қоректік заттар мол. Балық еті жеңілқорытылатын ақуыздарға, пайдалы майларға, йодқа, фосфорға, кальцийге және А, D, В тобының дәрумендерінебай. Осыған байланысты балық өнімдерін пайдалану дұрысәрі теңгерімді тамақтанудың маңызды бөлігі болыпсаналады. Дегенмен мұндай өнімдерді өндіру мен тұтынубарысында олардың сапасы мен санитариялық жағдайынаерекше көңіл бөлінуі қажет. Балық өнімдерінің сапасы ең алдымен оны аулауаймағының экологиялық жағдайына байланысты. Егербалық мекендейтін су айдындарына өндірістік немесетұрмыстық қалдықтар түссе, су құрамында зияндыхимиялық қосылыстар пайда болуы мүмкін. Олар балықтыңағзасында жиналып, кейін адам организміне тағам арқылытүсуі ықтимал. Әсіресе ауыр металдар мен басқа да улызаттардың шамадан тыс мөлшері денсаулыққа қауіптөндіреді. Сондықтан балық шаруашылықтарында су сапасын тұрақты бақылау маңызды. Тағы бір маңызды мәселе — балықты аулағаннан кейінгіөңдеу тәртібі. Балықтың еті өте нәзік болғандықтан, сыртқыортаның әсерінен тез бұзылады. Температуралық режимніңсақталмауы бактериялардың көбеюіне жағдай жасайды. Мұндай жағдайда өнімнің сыртқы түрі, иісі, дәмі жәнетағамдық құндылығы өзгереді. Сол себепті балықтыаулағаннан кейін арнайы салқындату жабдықтарынпайдаланып, оны өндіру және жеткізу орындарынасанитариялық талаптарға сай тасымалдау қажет. Балық өнімдерін сақтау барысында температура мен ылғалдылық көрсеткіштеріне бақылау жүргізілуі тиіс. Жаңабалықты төмен температурада сақтау оның бұзылу процесінбаяулатады. Ал мұздатылған өнімдер белгіленгентемпературалық жағдайда тасымалданып, арнайымұздатқыш камераларда сақталуы керек. Қайта ерітіп, бірнеше рет мұздату өнімнің құрылымын бұзып, сапасынакері әсерін тигізеді. Балықтан жасалған тағамдардың қауіпсіздігіне әсер ететінфакторлардың бірі — паразиттік микроорганизмдер. Кейбірбалық түрлерінде адам денсаулығына зиян келтіретінпаразиттердің дернәсілдері кездесуі мүмкін. Әсіресе шикі, кептірілген, тұздалған немесе жеткіліксіз пісірілгенбалықты қолданғанда қауіп жоғарылайды. Сондықтанбалық өнімдерін дайындау барысында термиялық өңдеуережелерін сақтау, ал шикі күйінде пайдаланылатынөнімдерге арнайы қауіпсіздік өңдеуін жүргізу қажет. Өндірістік кәсіпорындарда балықты қабылдау, сұрыптау, тазалау, бөлшектеу, өңдеу және қаптау жұмыстарыбелгіленген технологиялық тәртіппен орындалуы керек. Жұмыс орындарының тазалығы, құрал-жабдықтардыңзалалсыздандырылуы және қызметкерлердің жекегигиенасы өнімнің ластануын болдырмауға мүмкіндікбереді. Сонымен қатар шикізат пен дайын өнімнің бір-бірімен жанасуына жол бермеу қажет. Қазіргі уақытта балық өнімдерінің сапасын бағалаудазертханалық тексерулер кеңінен қолданылады. Зертханалықталдау нәтижесінде өнімнің құрамындағы бактериялар, паразиттер, улы химиялық элементтер және басқа да бөгдезаттар анықталады. Мұндай бақылау өнімнің тұтынуғажарамдылығын бағалауға және қауіпті тауарлардыңнарыққа шығарылуына жол бермеуге көмектеседі. Балық өнімдерін өндіретін кәсіпорындар үшін HACCP жүйесін енгізудің де маңызы жоғары. Бұл жүйе өндіріспроцесінде туындауы мүмкін қауіптерді алдын ала анықтауға және оларды бақылауға бағытталған. Оныңкөмегімен шикізатты қабылдаудан бастап дайын өнімдітұтынушыға жеткізуге дейінгі барлық кезеңдердеқауіпсіздік талаптарының орындалуы қамтамасыз етіледі. Тұтынушылар да балық өнімдерін таңдағанда мұқият болуықажет. Сатып алу кезінде өнімнің сыртқы көрінісін, иісін, қаптамасының жағдайын, шығарылған күнін жәнежарамдылық мерзімін тексерген дұрыс. Сауда орындарындабалықтың тиісті температурада сақталуына назар аударукерек. Белгісіз жерлерден алынған немесе шығу тегікөрсетілмеген өнімдерді тұтыну ұсынылмайды. Қазақстанда балық және балық өнімдерінің қауіпсіздігімемлекеттік санитариялық бақылау және тағам өнімдерінеқойылатын техникалық талаптар арқылы реттеледі. Өнімдіөндіру, сақтау, тасымалдау және сату кезінде белгіленгеннормаларды орындау кәсіпкерлердің негізгі міндеттерініңбірі болып табылады. Бұл талаптар халықты сапасыз жәнеденсаулыққа қауіпті тағамдардан қорғауға бағытталған. Қорытындылай келе, балық өнімдерінің қауіпсіздігі тек өндірушілерге ғана емес, тасымалдаушылар мен тұтынушыларға да байланысты. Өнімнің сапасын сақтауүшін экологиялық таза шикізатты пайдалану, өңдеутехнологиясын дұрыс ұйымдастыру, температуралықрежимді бақылау және санитариялық-гигиеналықнормаларды орындау қажет. Сонымен қатар тұрақтызертханалық тексерулер мен заманауи қауіпсіздік жүйелеріненгізу де маңызды. Осындай кешенді шаралар арқылыхалықты сапалы әрі қауіпсіз балық өнімдерімен қамтамасызетуге болады. М.АЗЕРБАЕВ Еңбекшіқазақ аудандық

Толығырақ оқу
Без рубрики

Консервіленген өнімдерді қолданудағы сақтық шаралары.

Үй жағдайында дайындалған консервілер әсіресе саңырауқұлақ, көкөністер, сирек жағдайда жемістер ботулизммен сырқаттанудың себебі болуы мүмкін. Консервілеу кезінде көкөністерде ботулиннің қоздырғыштарымен зақымдалған

Толығырақ оқу
Без рубрики

Ауыз су сапасына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар.

Ауыз су – адам денсаулығы мен өмір сүру сапасына тікелей әсер ететін маңыздыфакторлардың бірі. Сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету – халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығын сақтаудың негізгі бағыттарының бірі. Ауыз судыңсапасы адамның денсаулығына, жұқпалы және паразиттік аурулардың алдын алуға, сондай-ақ қоршаған ортаның қауіпсіздігіне әсер етеді.Ауыз су ішуге, тамақ дайындауға, жеке бас гигиенасына және тұрмыстық қажеттіліктергепайдаланылатындықтан, оның сапасы санитариялық талаптарға сәйкес болуы тиіс.Ауыз суға қойылатын негізгі талаптарАуыз су: • Мөлдір, түссіз және бөгде қоспаларсыз болуы; • Өзіне тән емес иісі мен дәмі болмауы; • Құрамында адам денсаулығына зиянды химиялық заттар рұқсат етілген мөлшерденаспауы; • Патогенді микроорганизмдер мен паразиттік қоздырғыштар болмауы; • Микробиологиялық және санитариялық-химиялық көрсеткіштері белгіленгеннормативтерге сәйкес болуы қажет. Судың сапасын бағалау көрсеткіштері Ауыз судың сапасы үш негізгі көрсеткіш бойынша бағаланады: 1. Органолептикалық көрсеткіштер – судың түсі, мөлдірлігі, иісі, дәмі және лайлылығы. Бұл көрсеткіштер судың сыртқы қасиеттерін сипаттайды. 2. Санитариялық-химиялық көрсеткіштер – судың химиялық құрамы, минералдануы, темір, нитраттар, хлоридтер және басқа да химиялық заттардың мөлшері зерттеледі. 3. Микробиологиялық және паразитологиялық көрсеткіштер – суда ішек таяқшаларытобының бактериялары, жалпы микробтар саны және паразиттік микроорганизмдердіңболуына зертханалық бақылау жүргізіледі. Сумен жабдықтау көздеріне қойылатын талаптар Халықты ауыз сумен қамтамасыз ету орталықтандырылған және орталықтандырылмағансумен жабдықтау жүйелері арқылы жүзеге асырылады. Орталықтандырылған сумен жабдықтау жүйесінде су арнайы су көздерінен алынып, тазарту, залалсыздандыру және тұтынушыларға жеткізу кезеңдерінен өтеді. Орталықтандырылмаған сумен жабдықтау кезінде шахталық құдықтар, ұңғымалар жәнебасқа да жергілікті су көздері пайдаланылады. Мұндай су көздері санитариялықталаптарға сәйкес орналастырылып, олардың санитариялық жағдайы тұрақты бақылаудаболуы қажет. Су көздерін ластанудан қорғау, санитариялық қорғау аймақтарын белгілеу және олардыңаумағында тиісті санитариялық режимді сақтау маңызды. Ауыз су сапасына жүргізілетін зертханалық бақылау Ауыз судың сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында тұрақты зертханалықбақылау жүргізіледі.

Толығырақ оқу
Без рубрики

ҚҰС ЕТІНІҢ САПАСЫ МЕН ҚАУІПСІЗДІГІНЕ ҚОЙЫЛАТЫН НЕГІЗГІ ТАЛАПТАР

Құс еті — тағамдық құндылығы жоғары, ақуызға бай және халықтыңкүнделікті тұтынуында маңызды орын алатын азық-түлік өнімдерінің бірі. Тұтынушыларды сапалы әрі қауіпсіз тағаммен қамтамасыз ету мақсатындақұс етін өндіру, сақтау, тасымалдау және өткізу кезеңдеріндеветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуы ерекше маңызға ие. Құс етінің сапасы мен қауіпсіздігі, ең алдымен, құсты өсіру жағдайына, сою және өңдеу технологиясына, сондай-ақ өнімді сақтау мен тасымалдаубарысында белгіленген температуралық режимнің сақталуына байланысты. Сапа мен қауіпсіздік — басты талап: Сауда орындарына жеткізілетін құс еті қолданыстағы ветеринариялық-санитариялық талаптар мен техникалық регламенттерге сәйкес болуы тиіс. Өнімнің шығу тегі туралы мәліметтер, таңбалануы, жарамдылық мерзіміжәне сақтау шарттары тұтынушыға қолжетімді болуы қажет. Сапалы құс етінің сыртқы беті таза, түсі табиғи, консистенциясысерпімді және өзіне тән иісі болуы керек. Еттің түсінің айқын өзгеруі, шырыштануы немесе жағымсыз иістің пайда болуы өнімнің бұзылғанынбілдіруі мүмкін. Мұндай жағдайда өнімді тұтынуға жол берілмейді. Сонымен қатар құс етінің сыртқы көрінісіне қарап оның толыққауіпсіздігі туралы қорытынды жасауға болмайды. Өнімде адамденсаулығына қауіп төндіретін микроорганизмдер көзге көрінетінөзгерістерсіз де кездесуі ықтимал. Сондықтан ветеринариялық-санитариялықбақылау мен сақтау талаптарын орындау — азық-түлік қауіпсіздігінің негізгішарттарының бірі. Сақтау және тасымалдау тәртібі: Құс еті тез бұзылатын өнімдер санатына жатады. Осыған байланысты оны сақтау және тасымалдау кезінде белгіленген температуралық режим қатаңсақталуы тиіс. Салқындатылған және мұздатылған өнімдер тиістітемпературада ұсталып, олардың сапасына кері әсер ететін жағдайларға жолберілмеуі қажет. Өнімді тасымалдауға арналған көлік құралдары таза болуы жәнесанитариялық талаптарға сай келуі керек. Шикі құс етінің дайынтағамдармен және басқа да азық-түлік өнімдерімен жанасуына жол бермеумаңызды. Тұтынушыларға құс етін сатып алу кезінде қаптамасының бүтіндігін, таңбалануын, жарамдылық мерзімін және сақтау жағдайын мұқият тексеруұсынылады. Өнімді белгісіз жерден немесе тиісті сақтау талаптарысақталмайтын сауда орындарынан сатып алу тағамнан улану қаупін арттыруымүмкін. Үй жағдайындағы қауіпсіздік шаралары: Құс етін үй жағдайында өңдеу және дайындау барысында да санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтау қажет. Шикі етпен жұмыс істегеннен кейінқолды, пышақты, кесу тақтайын және пайдаланылған асүй құралдарынмұқият жуу керек. Шикі өнімді дайын тағамдардан бөлек сақтау тағамдардыңөзара ластануына жол бермейді. Құс етін толық термиялық өңдеу ерекше маңызды. Еттің ішкітемпературасы кемінде 74°C-қа жетуі тиіс. Бұл талап сальмонелла жәнекампилобактер сияқты тағамдық инфекция қоздырғыштарының қаупінтөмендетуге көмектеседі. Тұтынушы жауапкершілігі — денсаулық кепілі: Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету өндірушілер мен сатушылардыңғана емес, тұтынушылардың да жауапкершілігіне жатады. Сапалы өнімдітаңдау, оны дұрыс сақтау және әзірлеу ережелерін сақтау — денсаулықтықорғаудың маңызды тетіктері. Қорытындылай келе, құс етіне қойылатын негізгі талаптардыңорындалуы халықты қауіпсіз әрі сапалы азық-түлікпен қамтамасыз етудіңмаңызды шарты болып табылады. Ветеринариялық-санитариялық бақылаудыкүшейту, сақтау және тасымалдау тәртібін сақтау, сондай-ақтұтынушылардың тағам қауіпсіздігі жөніндегі сауаттылығын арттырутағамнан туындайтын аурулардың алдын алуға мүмкіндік береді. Сапалы тағам — денсаулық кепілі. Сондықтан құс етін таңдауда да, сақтаудада және тұтынуда да қауіпсіздік талаптарына жауапкершілікпен қарау әрбіразаматтың міндеті.

Толығырақ оқу
Без рубрики

Консервіленген өнімдерді қолданудағы сақтық шаралары

Консервіленген өнімдер — азық-түлік қорын ұзақ уақыт сақтауғамүмкіндік беретін тағам түрлерінің бірі. Көкөністер, жемістер, ет, балықжәне басқа да өнімдерден дайындалған консервілер күнделікті тұрмыстакеңінен қолданылады. Дегенмен оларды өндіру, сақтау және тұтыну кезіндесанитариялық-гигиеналық талаптарды сақтау адам денсаулығын қорғаудамаңызды рөл атқарады. Консервілердің қауіпсіздігі, ең алдымен, оларды дайындау технологиясыныңдұрыс орындалуына, қаптамасының бүтіндігіне және сақтау шарттарыныңсақталуына байланысты. Осы талаптардың бұзылуы өнімнің бұзылуына жәнетағамнан улану қаупінің туындауына әкелуі мүмкін. Консервілерді сатып алу кезінде нені ескеру қажет? Консервіленген өнімдерді сатып алғанда, ең алдымен, қаптамасының сыртқыжағдайына назар аудару қажет. Банканың қақпағы ісінген, майысқан, тот басқан немесе герметикалығы бұзылған болса, мұндай өнімді сатып алмағанжөн. Қаптамадан сұйықтықтың ағуы да өнімнің сапасына күмән келтіреді. Сонымен қатар өнімнің жарамдылық мерзімін, өндіруші туралымәліметтерін, құрамын және сақтау шарттарын мұқият тексеру қажет. Белгісіз өндірушілердің өнімдерін немесе таңбалануы толық емесконсервілерді сатып алудан бас тартқан дұрыс. Сақтау талаптарын сақтау — қауіпсіздіктің кепілі Консервіленген өнімдерді өндіруші көрсеткен температуралық режимде жәнесақтау жағдайларында ұстау қажет. Құрғақ, салқын, күн сәулесі тікелейтүспейтін орындарды таңдаған жөн. Өнімді жылу көздерінің жанында немесетемпературасы жиі өзгеретін жерде сақтау оның сапасына кері әсер етуімүмкін. Қаптамасы ашылған консервілерді ұзақ уақыт бөлме температурасындақалдыруға болмайды. Қалған өнімді таза ыдысқа салып, қажет болғанжағдайда тоңазытқышта сақтау және өнімнің түріне сәйкес қысқа мерзімдетұтыну ұсынылады. Сақтау мерзімі мен температурасы жөніндегінұсқауларды басшылыққа алу маңызды. Үй жағдайында дайындалған консервілерге ерекше назар аудару қажет Үй жағдайында дайындалған консервілерді әзірлеу кезінде тазалықты сақтауғана жеткіліксіз. Өнімнің түріне сәйкес қауіпсіз консервілеу технологиясынқолдану қажет. Көкөністер мен жемістерді мұқият жуып, сапалы шикізаттыпайдалану, банкалар мен қақпақтарды дұрыс өңдеу және тексерілгенрецепттерді сақтау маңызды. Қышқылдығы төмен көкөністер мен ет өнімдерін консервілеу кезінде арнайықысыммен өңдеу әдісі талап етілуі мүмкін. Қарапайым қайнату барлыққауіпті микроорганизмдер мен олардың төзімді спораларын жоюға кепілдікбермейді. Сондықтан дайындау технологиясын өз бетінше өзгертуге немесерецепттегі қышқылдандырғыштардың мөлшерін азайтуға болмайды. Қандай жағдайда консервілерді тұтынуға болмайды? Қақпағы ісінген, сұйықтығы аққан, қаптамасы зақымданған немесе өнімніңтүсі мен иісі өзгерген консервілерді тұтынуға болмайды. Сондай-ақ көгеру, көбіктену немесе басқа да күмәнді белгілер байқалса, өнімді пайдалануданбас тарту қажет. Маңызды ескерту: кейбір қауіпті микроорганизмдер мен олардың уыттарыөнімнің иісін, дәмін және сыртқы көрінісін өзгертпеуі мүмкін. Сондықтанкүмәнді консервінің дәмін татып тексеруге, оны қайта қайнатып пайдалануғанемесе басқа тағаммен араластыруға болмайды. Тұтынушыларға арналған негізгі ұсыныстар Консервіленген өнімдерді қауіпсіз пайдалану үшін мынадай қарапайымережелерді ұстанған жөн: -өнімді тек сенімді сауда орындарынан сатып алу;-қаптамасының бүтіндігін және жарамдылық мерзімін тексеру;-сақтау шарттарын қатаң сақтау;-ашылған консервілерді белгіленген тәртіппен сақтау;-күмәнді және бұзылған өнімдерді тұтынбау;-үй жағдайында консерві дайындағанда тексерілген технологиялардықолдану.

Толығырақ оқу
Без рубрики

Нитраты көп көкөністерден сақтаныңыз!

Көкөністер мен жемістер — адам денсаулығына пайдалы дәрумендермен минералдардың маңызды көзі. Алайда кейбір көкөністерде нитраттардыңшамадан тыс жиналуы мүмкін. Сондықтан азық-түлік сатып алғанда оныңсапасына, шығу тегіне және сақтау жағдайына ерекше назар аудару қажет. Нитраттар дегеніміз не? Нитраттар — азот қышқылының тұздары. Олар топырақта табиғи түрдекездеседі және өсімдіктердің өсуіне қажет. Сонымен қатар ауылшаруашылығында қолданылатын азотты тыңайтқыштардың құрамындаболады. Нитраттардың аз мөлшерде болуы қалыпты жағдай. Бірақ оларөсімдікте шамадан тыс жиналса, адам ағзасына кері әсер етуі мүмкін. Әсіресесәбилер мен жас балалар нитраттардың әсеріне сезімтал келеді. Нитраттардың бір бөлігі ағзада нитриттерге айналып, қанның оттегінтасымалдау қабілетіне кедергі келтіруі мүмкін. Қандай көкөністерде нитрат көп жиналуы мүмкін? Нитраттар әсіресе мына көкөністерде көбірек жиналуы ықтимал: — Қызылша — тамыржемістің құрамында нитраттар жиналуы мүмкін.— Шпинат пен салат жапырақтары — жапырақты көкөністер нитраттардысалыстырмалы түрде көп жинай алады.— Қырыққабат — нитраттар көбіне өзегіне жақын бөліктерінде жиналуымүмкін.— Қияр мен қызанақ — нитрат мөлшері өсіру жағдайына және қолданылғантыңайтқыштарға байланысты.— Шалғам мен редис — өсіру технологиясы мен топырақ жағдайына қарайнитрат мөлшері өзгеріп отырады. Дегенмен көкөністің белгілі бір түрі міндетті түрде нитратқа бай боладыдеген сөз емес. Нақты мөлшерін сыртқы түріне қарап анықтау мүмкін емес. Нитраты көп көкөністерді қалай ажыратуға болады? Көкөністің көлеміне, түсіне немесе пішініне қарап нитрат мөлшерін дәланықтау мүмкін емес. Өте үлкен, жылтыр немесе ерекше әдемі көкөністердіңбарлығы нитратқа бай деген түсінік те дұрыс емес. Нитрат мөлшерін анықтаудың сенімді жолы — арнайы зертханалықталдау немесе тиісті өлшеу құралдарын пайдалану. Дегенмен тұтынушыретінде қауіп-қатерді азайту үшін бірнеше қарапайым ережені ұстануғаболады: 1.Көкөністерді сенімді сатушылардан сатып алыңыз.2.Өнімнің шығу тегі мен сапасын растайтын мәліметтерге назар аударыңыз.3.Шіріген, көгерген немесе бұзылған көкөністерді тұтынбаңыз.4.Маусымдық көкөністерді таңдауға тырысыңыз, бірақ маусымдылықнитраттың аз екенін өздігінен дәлелдемейтінін ескеріңіз. Нитрат мөлшерін азайту үшін не істеу керек? Көкөністерді тұтынар алдында ағынды сумен мұқият жуыңыз. Қияр мен сәбізсияқты көкөністердің қабығын тазалау кейбір ластағыштардың мөлшеріназайтуға көмектеседі. Қырыққабаттың сыртқы жапырақтарын және қаттыөзегін алып тастау да

Толығырақ оқу