Фастфудтың зияны

Қазіргі заманда фастфуд тағамдары балалар арасында кеңінен таралған. Түрлі жарнамалар, дәмінің тартымдылығы және қолжетімділігі балаларды мұндай тағамдарға жиі әуестендіреді. Алайда фастфудтың құрамындағы зиянды заттар өсіп келе жатқан ағзаға кері әсерін тигізеді. Ең алдымен, фастфудтың құрамына назар аударсақ, онда қаныққан майлар, трансмайлар және қарапайым көмірсулар өте көп болады. Қаныққан майлар мен трансмайлар ағзада жиналып, қан тамырларын бітеп, жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін арттырады. Ал қарапайым көмірсулар (қант, ақ ұн өнімдері) қандағы қант деңгейін күрт көтеріп, кейін тез түсіреді. Бұл өз кезегінде шаршағыштыққа, ашуланшақтыққа және тәбеттің жиі ашылуына әкеледі. Балалар үшін мұндай тағамдардың зияны бірнеше бағытта көрінеді. Біріншіден, артық салмақ пен семіздік мәселесі туындайды. Фастфуд жоғары калориялы болғандықтан, оны жиі тұтыну энергияның артық жиналуына әкеледі. Бұл кейіннен Семіздік пен Қант диабеті сияқты аурулардың дамуына себеп болуы мүмкін. Екіншіден, дұрыс тамақтанбау салдарынан балалардың ағзасына қажетті дәрумендер мен минералдар жетіспейді. Бұл иммунитеттің әлсіреуіне, жиі суық тиюге және жалпы әлсіздікке әкеледі. Сонымен қатар, ұзақ уақыт бойы дұрыс тамақтанбау Гастрит және асқазан-ішек жолдарының басқа да ауруларын тудыруы мүмкін. Үшіншіден, фастфудтың құрамындағы артық тұз бен қант балалардың тіс денсаулығына зиян келтіреді. Тіс жегісі ерте жастан пайда болып, кейін үлкен мәселелерге айналуы мүмкін. Сонымен қатар, мұндай тағамдар балалардың дұрыс тамақтану әдетін бұзып, пайдалы асқа деген қызығушылығын төмендетеді. Тағы бір маңызды мәселе – фастфудтың жүйке жүйесіне әсері. Қандағы қанттың жиі өзгеруі баланың көңіл-күйіне әсер етіп, зейіннің төмендеуіне, оқу үлгерімінің нашарлауына себеп болуы мүмкін.
Фастфудтың зиянын азайту үшін ата-аналар мен қоғам бірлесе әрекет етуі қажет. Ең тиімді шара – дұрыс тамақтану мәдениетін қалыптастыру. Біріншіден, балаларға үйде дайындалған табиғи тағамдарды беру керек. Көкөністер, жемістер, ет, сүт өнімдері ағзаға қажетті дәрумендер мен пайдалы заттарға бай. Екіншіден, тәтті және газдалған сусындардың орнына таза су, табиғи шырындар ұсынған жөн. Бұл артық қанттың ағзаға түсуін азайтады. Үшіншіден, фастфудты толық тыйым салудан гөрі, оны шектеулі мөлшерде ғана тұтынуға үйрету маңызды. Балаға неге зиян екенін түсіндіріп, саналы таңдау жасауға бағыттау керек. Төртіншіден, балаларды спортқа баулу қажет. Белсенді өмір салты артық салмақтың алдын алып, ағзаның дұрыс дамуына ықпал етеді. Бесіншіден, мектептер мен балабақшаларда дұрыс тамақтану туралы ақпараттық жұмыстар жүргізілуі тиіс. Бұл балалардың білімін арттырып, пайдалы әдет қалыптастыруға көмектеседі.
Қорыта айтқанда, фастфуд – балалар денсаулығына үлкен қауіп төндіретін тағам түрі. Оның құрамындағы зиянды майлар мен көмірсулар түрлі аурулардың пайда болуына әкеледі. Сондықтан ата-аналар балалардың тамақтануына ерекше көңіл бөліп, пайдалы әдеттерді қалыптастыруы тиіс. Денсаулық – болашақтың кепілі, ал дұрыс тамақтану – соның негізі.

Еңбекшіқазақ аудандық СЭББ басшысының орынбасары Д.Бақберген
Бас маманы М.Елубай