ЦИФРЛЫҚ САУАТТЫЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІКТЕН БАСТАЛАДЫ
Күнделікті өмірдегі мәселелерді интернет арқылы шешу мүмкіндіктері артқан сайын, жеке деректерді қорғаудың маңызы да арта түсуде. Банк операциялары, онлайн сауда, хат алмасу және мемлекеттік қызметтер цифрлық форматта қолжетімді. Алайда қолайлылықпен қатар жаңа қауіп-қатерлер де пайда болады. Интернет-алаяқтар пайдаланушылардың асығыстығын, сенгіштігін және назарсыздығын пайдаланып, алдаудың түрлі тәсілдерін үнемі жетілдіріп отырады.
Кең таралған алаяқтық тәсілдердің бірі – өзін банк, жеткізу қызметі немесе мемлекеттік мекеме қызметкері ретінде таныстырып, жалған хабарламалар жіберу. Адамға күмәнді операция жасалғаны, сәлемдемеде мәселе туындағаны немесе деректерді шұғыл растау қажеттігі туралы хабарланады. Одан кейін оны сілтемеге өтуге, SMS арқылы келген кодты айтуға немесе белгісіз қосымшаны орнатуға көндіреді.
Цифрлық қауіпсіздіктің басты қағидасы – асықпау. Егер хабарлама алаңдаушылық тудырса, ұйыммен оның ресми нөмірі арқылы өзіңіз хабарласқан дұрыс. Бөгде адамдарға құпиясөздерді, PIN-кодтарды және бір реттік растау кодтарын айтуға болмайды. Әңгімелесуші өзін банк қызметкері ретінде таныстырған күннің өзінде, мұндай мәліметтерді беру ақшаңыздан айырылуға әкелуі мүмкін.
Маңызды аккаунттар үшін әртүрлі күрделі құпиясөздерді пайдалану және қолжетімді болған жағдайда екі факторлы аутентификацияны қосу да аса маңызды. Бағдарламалар мен қосымшаларды үнемі жаңартып отыру белгілі осалдықтарға байланысты қауіптерді азайтуға көмектеседі.
Жасанды интеллектінің дамуына байланысты алаяқтық хабарламалар, суреттер мен дауыстық жазбалар бұрынғыдан да шынайы көрінуі мүмкін. Сондықтан тек таныс дауысқа немесе сырттай сенімді көрінетін хабарламаға сүйену қауіпті. Егер мәселе ақшаға немесе шұғыл өтінішке қатысты болса, ақпаратты басқа жолмен міндетті түрде тексеру қажет.
Цифрлық қауіпсіздік тек арнайы қызметтер мен техникалық жүйелердің жұмысына ғана байланысты емес. Көп нәрсе әр адамның күнделікті дағдыларына байланысты. Сақтық, сыни ойлау және қарапайым қорғаныс шаралары көптеген келеңсіз жағдайлардың алдын алуға мүмкіндік береді.