Жастар және құқықтық мәдениет

Қоғамның болашағы – жастардың қолында. Ал ел ертеңіне жауапты, саналы ұрпақ қалыптастыру үшін олардың білімді ғана емес, құқықтық сауатты болуы да аса маңызды. Құқықтық мәдениет – адамның өз құқығы мен міндетін білуі, заң талаптарын құрметтеуі және күнделікті өмірде оны сақтай білуі. Сондықтан жастардың бойында заңға деген құрмет пен жауапкершілікті қалыптастыру – бүгінгі қоғамның маңызды міндеттерінің бірі.
Заң мен тәртіп орныққан қоғамда әр азамат өзін қауіпсіз сезінеді. Ал заңды сақтау тек құқық қорғау органдарының міндеті емес. Ол – әр адамның азаматтық жауапкершілігі. Жасөспірім немесе жас азамат өз әрекетінің салдарын түсініп, айналасындағылардың құқықтары мен бостандықтарын құрметтей білуі қажет.
Қазіргі таңда жастар ақпаратты әлеуметтік желілерден, интернеттен және түрлі цифрлық платформалардан көп алады. Бұл мүмкіндіктер білім мен дамуға жол ашқанымен, ақпараттық ортада құқықтық қауіптер де кездеседі. Кибербуллинг, интернет-алаяқтық, жалған ақпарат тарату, бөтен адамның жеке деректерін рұқсатсыз жариялау сияқты әрекеттердің заңдық салдары болуы мүмкін. Сондықтан цифрлық кеңістіктегі құқықтық сауаттылық та ерекше маңызға ие.
Құқықтық мәдениет мектеп қабырғасынан бастап қалыптасады. Оқушыларға заң нормаларын жай ғана жаттатудан гөрі, олардың күнделікті өмірдегі маңызын түсіндіру тиімді. Құқықтық тақырыптағы кездесулер, пікірталастар, түсіндіру жұмыстары, тәжірибелік сабақтар жастардың заңға деген көзқарасын қалыптастыруға ықпал етеді. Сонымен бірге ата-ананың тәрбиесі мен отбасыдағы үлгі де маңызды рөл атқарады.
Жастардың құқықтық сауатты болуы – олардың өз құқықтарын қорғай алуымен қатар, өз міндеттерін жауапкершілікпен орындауына мүмкіндік береді. Мысалы, өзгенің ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеу, қоғамдық тәртіпті сақтау, жол қозғалысы ережелерін орындау, табиғатты қорғау, оқу орнындағы тәртіпке бағыну – құқықтық мәдениеттің күнделікті көріністері.
Заңды білу – қорқыныштан емес, саналы жауапкершіліктен туындауы тиіс. Өз құқығын білетін, бірақ өзгенің құқығын құрметтемейтін адамды құқықтық мәдениеті жоғары азамат деп айту қиын. Нағыз құқықтық мәдениет – құқық пен міндеттің арасындағы тепе-теңдікті түсінуден басталады.
Бүгінгі жас – ертеңгі маман, ата-ана, басшы, қоғам белсендісі. Сондықтан олардың бойындағы құқықтық сана елдегі заң мен тәртіптің нығаюына тікелей әсер етеді. Жастар заңды құрметтеп, әділдік пен жауапкершілікті басты құндылық ретінде қабылдағанда ғана қауіпсіз әрі өркениетті қоғам қалыптасады.
Заңды білу – өзіңді қорғау. Заңды құрметтеу – қоғамды құрметтеу. Ал тәртіпті сақтау – ел болашағына қосылған нақты үлес.

Жастар ресурстық орталығының жетекшісі А.Әбіт