Ортақ мақсат жолындағы бірігу

Саяси жүйенің дамуы тек жаңа партиялардың құрылуымен ғана емес, ортақ мақсат жолында күштердің бірігуімен де өлшенеді. Әлемдік тәжірибеде ірі саяси ұйымдардың қоғам сұранысына сай жаңғырып, жаңа форматқа көшуі жиі кездеседі. Мұндай қадамдар, ең алдымен, мемлекет алдындағы міндеттерді тиімді жүзеге асыруға және азаматтардың мүддесін қорғауға бағытталады. Осы тұрғыдан алғанда, еліміздің саяси өміріндегі соңғы маңызды оқиғалардың бірі – AMANAT партиясының «Әділет» партиясына қосылуы болды. Бұл шешім Қазақстанның саяси кеңістігінде қызу талқыланып, сарапшылардың назарын аударды.

Саясат әлемінде партиялардың құрылуы, қайта ұйымдасуы немесе бірігуі қалыпты құбылыс. Өйткені қоғам дамыған сайын саяси институттар да уақыт талабына бейімделіп, жаңа міндеттерге сай өзгеріп отырады. Кейде саяси күштер арасындағы бәсекелестік маңызды болса, енді бір жағдайда ортақ мақсат жолында күш біріктіру әлдеқайда тиімді нәтиже береді.

Бұл шешім жай ғана екі партияның ұйымдастырушылық тұрғыдан бірігуі емес. Оны Қазақстанның жаңа саяси кезеңіндегі өзгерістердің жалғасы ретінде қарастыруға болады. Себебі еліміз соңғы бірнеше жылда ауқымды реформалар жолына түсті. Конституциялық өзгерістер қабылданды, мемлекеттік басқару жүйесі жаңғыртылды, саяси институттардың қызметі қайта қаралды. Осындай жағдайда саяси күштердің де қоғам сұранысына сәйкес жаңаруы заңды құбылыс.

AMANAT партиясы тәуелсіз Қазақстан тарихындағы ең ықпалды саяси ұйымдардың бірі болды. Партияның тарихы 1999 жылдан бастау алады. Әуелде «Отан» партиясы ретінде құрылған ұйым кейін «Нұр Отан», ал 2022 жылдан бастап AMANAT атауымен жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде партия елдегі көптеген әлеуметтік-экономикалық бағдарламалардың жүзеге асуына, заңнамалық бастамалардың қабылдануына және мемлекеттік реформалардың іске асуына белсенді қатысып келді.

Өткен аптада Астанада өткен AMANAT партиясының XXVI съезінде делегаттар «Әділет» партиясына қосылу туралы ұсынысты бірауыздан қолдады. Съезд барысында партия төрағасы Ерлан Қошанов бұл шешімнің уақыт талабынан туындағанын атап өтті. Оның айтуынша, қазіргі кезеңде елге жаңа бөліну сызықтары емес, жаңа бірігу нүктелері қажет. Сондықтан қоғамның дамуына үлес қосатын саяси күштердің ортақ мақсат төңірегінде топтасуы маңызды. Арада екі күн өткен соң Астанада «Әділет» партиясының ІІ съезі өтіп, онда AMANAT партиясының қосылуы ресми түрде мақұлданды. Жиынға қатысқан 613 делегаттың барлығы бұл шешімді бірауыздан қолдап дауыс берді. Бұл – қабылданған шешімнің кездейсоқ емес, жан-жақты ойластырылған қадам екенін көрсетеді.

Сарапшылардың пікірінше, бұл бірігудің бірнеше маңызды себебі бар. Біріншіден, соңғы жылдары Қазақстанда саяси реформалардың жаңа кезеңі басталды. Мемлекет басшысы жариялаған «Әділетті Қазақстан» тұжырымдамасы қоғамның барлық саласын қамтитын негізгі бағдарға айналды. Сондықтан саяси ұйымдардың да осы бағытқа бейімделуі заңды құбылыс.

Екіншіден, қазіргі әлемдегі геосаяси жағдай бұрынғыдан әлдеқайда күрделі. Экономикалық тұрақсыздық, жаһандық сын-қатерлер, ақпараттық қауіпсіздік мәселелері мемлекеттердің ішкі бірлігі мен тұрақтылығына ерекше мән беруді талап етеді. Мұндай жағдайда саяси күштердің күш-жігерін шашыратпай, ортақ мақсаттарға жұмылдыру маңызды.

Үшіншіден, қоғам бүгінде нақты нәтиже күтеді. Азаматтарды партиялардың атауы немесе саны емес, олардың халықтың өмір сапасын жақсартуға қосатын нақты үлесі көбірек қызықтырады. Сондықтан ортақ құндылықтар мен мақсаттарға негізделген саяси күштердің бірігуі қоғам сұранысына жауап береді деуге болады.

«Әділет» партиясының төрағасы Айбек Дәдебай өз сөзінде бұл қадамды тар партиялық мүддеден жоғары тұратын ұлттық жауапкершілік деп бағалады. Оның пікірінше, бұл шешім қоғамның ел мүддесі жолында біріге алатынын көрсетеді және болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершіліктен туындаған қадам болып табылады.

Жалпы әлемдік тәжірибеге көз жүгіртсек, саяси күштердің бірігуі жаңа құбылыс емес. Германия, Франция, Жапония сияқты мемлекеттерде түрлі кезеңдерде партиялар коалиция құрып немесе бірігіп, ел дамуының жаңа кезеңдеріне бейімделген. Мұндай қадамдар көбіне реформаларды тиімді жүзеге асыруға және мемлекеттік саясаттың сабақтастығын сақтауға мүмкіндік береді. Қазақстан үшін де саяси тұрақтылық пен реформалардың жүйелі жалғасуы маңызды. Соңғы жылдары жүзеге асырылып жатқан экономикалық, әлеуметтік және саяси өзгерістер ұзақ мерзімді нәтижеге бағытталған. Сондықтан оларды қолдайтын қоғамдық-саяси күштердің бір арнаға тоғысуы реформалардың тиімділігін арттыра түсуі мүмкін.

Бірігу туралы шешім қабылданғаннан кейін «Әділет» партиясы өзінің атауын, бағдарламалық бағытын және құрылымдық негіздерін сақтап қалатыны белгілі болды. Ал AMANAT партиясының мол тәжірибесі, кадрлық әлеуеті мен өңірлердегі ұйымдық ресурстары жаңа саяси құрылымның жұмысын күшейтуге ықпал етпек. Сондай-ақ бұл шешім саяси жүйені жаңғырту үдерісінің жалғасы ретінде де бағалануда. AMANAT партиясы бұған дейін де қоғамдағы өзгерістерге бейімделіп келген ұйым. Мысалы, 2022 жылы партия «Адал» партиясымен бірігіп, саяси алаңдағы күштерді шоғырландыру бағытында маңызды қадам жасаған болатын. Сондықтан қазіргі бірігу де эволюциялық дамудың заңды жалғасы іспетті.

Әрине, кез келген саяси шешімнің нақты нәтижесі уақыт өте келе көрінеді. Дегенмен бүгінгі таңда AMANAT пен «Әділет» партияларының бірігуін қоғамдағы тұрақтылықты нығайтуға, саяси жүйені жаңғыртуға және елдің ұзақ мерзімді даму мақсаттарын жүзеге асыруға бағытталған қадам ретінде бағалауға толық негіз бар.

Қазақ халқы қашан да бірлікті берекенің бастауы санаған. «Бірлік бар жерде тірлік бар» деген қағида бүгін де өзектілігін жоғалтқан жоқ. Мемлекет дамуының жаңа кезеңінде саяси күштердің де ел мүддесі жолында топтасуы осы ұстанымның заманауи көрінісі іспетті.

Сондықтан AMANAT пен «Әділеттің» бірігуін тек партиялық оқиға ретінде емес, қоғамдағы сабақтастықтың, жауапкершіліктің және ортақ мақсатқа ұмтылыстың көрінісі ретінде қарастырған жөн. Өйткені кез келген реформаның табысы ең алдымен қоғамның бірлігі мен ортақ іске жұмыла білуіне байланысты.

Сардарбек НҰРАДИН.