Ағамның қолжазбаларының іші-нен соғыста қаза болған екі баласын Қалитайын, Уәлиін, ауырып қайтыс болған Әнуәрін жоқтаған Иләй апамыздың атынан жазылған осы өлеңді тауып алдым. Өмірде не қайталанбайды. Өзіміз күнде естіп жүрген Алтынбек Қоразбаевтың әйгілі «Қара кемпір» әнінің кейіпкері тура осы Иләй апамыз ба дерсің. Бір-ақ айырмашылығы Иләй апа аққұба ашық өңді ақжарқын адам еді...

Қайран күн қайғыменен барады өтіп,

Ағарып шаш та қалды, жас та жетіп.

Сексенге келді жасым - әлі жоқсың,

Соғысқа екі бірдей бала кетіп.

Қалитай асыл жанды кім білмеген?

Жас болып өз бетімен бір жүрмеген.

Бас қосқан ойын-сауық әзіл сөзде

Құрбы жоқ сені ол күнде еш күндеген.

Жарың жоқ үйленбеген кеткеніңде,

Хабар болды соғысқа жеткеніңде.

Көп жылдар бір ауыз сөз ести алмай

 Шын сенен хабар болмай кеткеніме?

Зарлаймын, үміттенем - көңілім

жарым.

Хабар жоқ кеткеннен соң Уәли

жаным.

Қайғырып кетпейді естен жатсам,

тұрсам

Соғыста не болды деп сенің халың?!

Қартайдым қайғыменен, азды көңіл,

Жүк емес тартуға әзір маған жеңіл.

Хабарсыз болғаннан соң екі

асылым,

Жас ағады екі көзден ағыл-тегіл.

Жүрегім күнде толқып, ойлауменен

Бойға ас тарамайды ішіп-жеген.

Себебін біле алмадым,

қартайдым ба?

Аллаға сыйынамын қам көңілмен.

Кең дүние қара басқа қараңғы түн.

Бұл жазған өлең емес бастағы мұң.

Әнуар өліп кеткен болса тірі,

Маған да болар еді бір жарқын күн.

Ойлаумен өткен күнді көңіл жасып,

Терең ойды ақылменен қайғы басып.

Шарқ ұрып көл жағасын мекендеген

Секілді бір қоңыр қаз мен адасып.

Тілегін мен тілеймін қалған жанның,

Ұядан қанат қаққан жас қыранның.

Амантай тірі болсын балалармен –

Тілегі қалжыраған ғазез жанның.

– Алладан шын тілегім ехласпен,

Қартайған сексендегі қайран жаспен.

Алдында жалғызымның алсын мені

Жерлеңдер белгі қойып қара таспен.

Ұлы Жеңістің 30 жылдығы – 1975 жылы бүгінгі «Жас Алаштың» сол кездегі «Лениншіл жас» газетінің бір бетін толтыра, Сталинград қаласын қорғау майданында қаза тапқан қазақ жауынгерлерінің аты-жөндері жазылған екен. Менің Иләй апамның соғыстан оралар деп күтіп жүрген қос құлыны – Қалитайы мен Уәлиінің аттары сол Сталинградтағы (қазіргі Волгоград қаласы) Отан-ана (Родина мать) ескерткішінің алдындағы тізімінің ең басында мәрмәр тақтаға жазылыпты. Қос боздақтың тегі Абжанов еді...

Хайролла Қасымұлы,

«Ата көрген» кітабынан.