Дүйсенбі, 19 Маусым 2023 10:37

Алаяқтардың нақты шабуылдары: олардың алдында кім осалдық танытады?

Екінші деңгейдегі банктердің деректері бойынша, 2022 жылы қарыздар бойынша алаяқтық операциялардың саны 4,2 есе артып, 8,1 млрд теңге сомасына 5,2 мың жалған кредитті құрады, депозиттер бойынша алаяқтық аударым операциялары 23,5%-ға ұлғайып,  5,3 млрд теңге сомасына 6,4 мың шот/салымдар бойынша орын алды.

Ең көп таралған тәсілдер: біліміне, жұмыс саласына және мәртебесіне қарамастан кез келген адам қол жеткізе алатын фишинг және вишинг. Бірақ көбінесе қаржылық алаяқтардың айла-тәсілдеріне аға буын – зейнеткерлер және жастар алданып жатады. Алаяқтар оларды алдау үшін ескі және жаңа алаяқтық әдістерін қолданады.

Олардың ең көп таралған схемаларын қарастырайық.

 Жалған кредитті  ресімдеу

Алаяқтық схемасы мынадай болады. Алаяқтар қарт адамдарға банктен секілді қоңырау шалып, кредит алуға өтініш берген-бермегенін нақтылайды. Егер бұл олар болмаса, онда алаяқтар олардың атынан кредит алуға тырысады және шұғыл шаралар қабылдау және олардың нұсқауларын орындау қажет. Ол үшін олар әлеуетті құрбандарға деректерін орнатуды және қорғауды қажет ететін қосымшаға сілтеме жібереді. Бағдарламаны жүктегеннен кейін телефонға SMS-хабарлама немесе электрондық пошта арқылы хабарлама келеді, содан кейін банктің жалған қызметкері кодты атауды сұрайды және, өкінішке орай, кредит беріп үлгерген, бірақ алаяқтар ақшаға қол жеткізе алмады деп хабарлайды. Бұдан кейін нұсқаулық бар: ақшаңызды қорғау үшін сізге бұл ақшаны алаяқ айтқан басқа шотқа аудару керек.

Алаяқтар әрқашан сенімді, мұқият тыңдайды, құрметпен сөйлеседі, егжей-тегжейлі түсіндіреді, сөзсіз сенім тудырады, көмектесуге дайын және осылайша егде жастағы адамдар туралы айтпағанның өзінде тіпті қаржылық сауатты адамды да адастыруы мүмкін. Алаяқтар  барлық қол жетімді әдістерді белсенді қолданады. Өз тәжірибелерінде олар психологиялық, эмоционалдық тәсілдерді, әлеуметтік инженерияны және IT технологияларды қолданады, олардың көмегімен олар азаматтардың конфиденциалды ақпараты мен дербес деректеріне қол жеткізе алады.

 

Құқық қорғау органдарынан секілді қоңыраулар

Алаяқтар өздерін заңға қызмет еткен адамдармыз деп таныстырады және сіздің танысыңыз, досыңыз немесе туысыңыз қиындыққа тап болғанын хабарлайды. Мысалы: ол адамды қағып кетті, ауруханада жатыр немесе ***бабы бойынша алаяқтық жасады деп айыпталуда. Қылмыс бәрібір қорқынышты болып көрінеді және оның салдары қайтымсыз. Мәселені шұғыл шешу қажет немесе істі ресми түрде ашады. Мәселені тез шешуге тырысатын адамдар кез келген соманы төлеуге дайын болады. Негізінен, мұндай алдаудың құрбандары жақын адамына көмектесу үшін бәрін жасауға дайын қарт адамдар. Қосымша стрестік фактор әдетте қоңырау шалушының қолжетімсіздігі болып табылады – алаяқтар мұны да біле алады.

 

Неліктен аға буын өкілдері олардың құрбанына айналады?

Егде жастағы адамдар алдау оңай, сенімділігіне байланысты оңай басқарылатын, жаңылыстыруға оңай адамдар санатына жатады. Олар заманауи технологияларды жақсы білмейді, олардың барлығы Интернеттегі немесе мобильді банкингтегі ақпаратты тексере алмайды, сондықтан зейнеткерлер көбінесе алаяқтардың қулықтарына тап болады. Төлем карталарын пайдалануға дағдыланбаған егде жастағы адамдар өздерінің жеке мәліметтерін алаяқтарға оңай бере алады.

Кеңес: ең алдымен, қарт адамдарға бірегей, ұзын құпиясөздерді ойлап табуға және жазуға көмектесу керек және оларды ешбір жағдайда бөлісуге болмайтынын түсіндіру керек. Ата-анаңызға, ата-әжелеріңізге, көршілеріңізге бұл конфиденциалды мәліметтер  тек алаяқтарға қажет екенін түсіндіріңіз. Бейтаныс адамдарға, тіпті олар өздерін банк қызметкерлері, құқық қорғау органдарының қызметкерлері немесе мемлекеттік әлеуметтік қызметкерлер ретінде таныстырса да, оларға сөзсіз сенуге БОЛМАЙДЫ.

 

 ҰБТ-ны сәтті тапсыруға көмектесемін

Жыл сайын жаздың басында орта арнайы оқу орындары түлектерінің қызу кезеңі басталады: олар Ұлттық Бірыңғай Тестілеуден (ҰБТ) өтеді. Түлектердің бірі өз қабілеттеріне сенімді, ал кейбіреулері мемлекеттік грант бойынша түсу үшін балл  жинай алатынына алаңдайды. Қалай болғанда да, бұл әр түлек үшін үлкен стресс және олар әртүрлі сайттарда сынақтан өтіп, өз күштерін белсенді түрде сынап көреді. Бұл, әрине, алаяқтарды айналып өтпеді. Олар әлеуметтік желілер арқылы берілген сілтемені басу арқылы алуға немесе сатып алуға болатын дұрыс жауаптарға сілтемелер таратады. Күдікті жастар әр түрлі вирустық қосымшаларды өз еркімен жүктеп, фишингтік сайттарға ауысады, осылайша өз аккаунттарына кіруге мүмкіндік береді. Әрі қарай, алаяқтар түлектердің әлеуметтік желілердегі аккаунттарын бұзады және олардың атынан достарына сондай зиянды сілтемелер жібереді.

 

Әскери комиссариаттан шұғыл шақыру немесе қоңырау шалу

Алаяқтар азаматтарды алдаудың жаңа әдісі ретінде әскери қызметке шақыруды қолдана бастады. Ең көп таралған әдіс – әлеуметтік желілер арқылы сізді әскери қызметке шақыратын хабарламалар жіберу, сілтемені басу арқылы толығырақ білуге болады. Жастар қосымша сілтемеге өтіп, алаяқтарға өздерінің гаджеттеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, телефон алаяқтары жастарға немесе олардың туыстарына қоңырау шалып, әсер етудің психологиялық әдістерін қолдана отырып, әскери қызметті кейінге қалдыру секілді себеппен белгілі бір соманы алдаа алады.

 

 

Жоғары кірісті инвестициялық жобаларға инвестиция салу

Интернет кеңістігінде «Егер сіз миллионер болмасаңыз, мен 1 000 000 теңге беремін» деген тартымды тақырыбы бар инвестициялық компаниялардың сайтына сілтеме белсенді түрде таратылуда. Алаяқтар азаматтардың ең көп санын тарту және олардың сеніміне ие болу үшін танымал блогерлер мен мемлекеттік мекемелердің жоғарғы басшыларының есімдері мен фотосуреттерін пайдаланады. Зиянкестер әлеуетті клиенттерге сызылған есептер мен графиктерді ұсына отырып, инвестициялық қызметті жүзеге асыру сияқты әрекет етеді.

Алаяқтар бұл әдісті ұзақ уақыт бойы қолданып келеді және оған кім сенеді деп ойлауға болады. Алайда, кері байланыс арналары арқылы Агенттікке жастар кредит ресімдеп, жалған инвестициялық компанияларға барлық қаражатты салғаны туралы хабарламалар келіп түседі. Мұның қалай аяқталғанын болжау қиын емес.

Неліктен жастар алаяқтардың құрбаны болады?

Қазіргі жастар виртуалды әлемде көбірек уақыт өткізеді, Интернет, әлеуметтік желілер және мессенджерлер арқылы байланысады және ақпарат алады. Көптеген жастар онда жарияланған барлық нәрсеге сөзсіз сенеді. Мұны зиянкестер шебер пайдаланады.

Кеңес: балаларға фишинг және вишинг сияқты алаяқтық түрлері туралы айтып беріңіз. Интернеттегі алаяқтар, балықшылар сияқты, маңызды конфиденциалды ақпаратты аңдып, әр түрлі сылтаулар ойлап тауып, жастардың назарын аударады. Болмаса, ақшаны түрлі жобаларға тиімді салу сылтауымен олардан ақша алады.

Жаңа жағдай бұрын орын алған, бірақ ұмытылған ескі жағдай болуы ықтимал! Алаяқтардың арандатуына қарсы тұрыңыз. Жақындарыңызға алаяқтықтың осы әдістері туралы айтып беріңіз!

Өзіңізге, жақындарыңызға қамқорлық жасаңыз және қаржылық сауаттылықты Fingramota.kz-пен бірге арттырыңыз!

Оқылды 5601 рет
Осы категориядағы басқа материалдар: « Правовая ответственность за неуважение к суду

Соңғы жаңалықтар

Ақп 22, 2024

Отбасы – тәрбие бастауы

Жақында Азат орталау мектебінде Рахат округінің аналар кеңесінің төрайымы Райхан…
Ақп 22, 2024

Ерлік – елге мұра, ұрпаққа ұран

Кеңес әскерінің Ауған жерінен шығарылғанына 35 жыл толуына орай Есік қаласында ауқымды…
Ақп 21, 2024

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы…

Мен Тустукбаев Бағлан Ахихатұлы, 1989 жылы 7 сәуірде Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы,…
Ақп 21, 2024

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы…

Мен, Әділхан Азамат Әділханұлы, 1993 жылы 11 қаңтарда Алматы қаласында дүниеге келдім.…
Ақп 21, 2024

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы …

Мен Тойғанбеков Бақберген Бауыржанұлы 1988 жылы 21 сәуірде Еңбекшіқазақ ауданы Көктөбе…
Ақп 21, 2024

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы …

Мен Демесинов Мақсат Аманғалиұлы, 1977 жылы Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Түрген…
Ақп 21, 2024

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы …

Мен Дауткулов Айдарбек Аянбекұлы, 1974 жылы 19 желтоқсанда Алматы облысы, бұрынғы Шелек…
Ақп 21, 2024

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы…

Мен Дәркембайұлы Асыл, 1983 жылдың 25 қаңтар күні Алматы қаласында дүниеге келдім. 2003…

Күнтiзбе

« Наурыз 2024 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб. Жк
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Кез келген материалды
көшіріп басу үшін
mezet.kz - ке гиперсілтеме
қою керек 

Яндекс.Погода

 

https://kurs.kz/ - Курсы валют в обменных пунктах г. Алматы и других городах Казахстана

Жарнама

для детей, достигших 12 лет