
Қазіргі құқықтық мемлекет жағдайында Конституция нормаларының тиімді жүзеге асуы тікелей институционалдық тетіктердің сапасына байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, адвокатура институтының конституциялық мәртебесі мен оның Конституциялық Соттағы рөлі айрықша маңызға ие. Адвокаттардың Конституциялық Сот алдындағы құқықтық жағдайы азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың негізгі кепілдіктерінің бірі болып табылады. Конституциялық іс жүргізу барысында кәсіби заң көмегінің көрсетілуі құқықтық ұстанымды Конституция қағидаттарына сәйкес негіздеуге, құқықтық талдаудың сапасын арттыруға және Конституция үстемдігінің нақты іске асуына ықпал етеді.
Адвокаттардың мәртебесін Конституция деңгейінде бекіту адвокатура институтының тәуелсіздігін нығайтып, азаматтардың білікті заң көмегіне қол жеткізу құқығын нақтылай түседі. Бұл өз кезегінде сот төрелігінің ашықтығын арттырып, құқық үстемдігі қағидатын іске асырудың институционалдық негізін қалыптастырады. Конституциялық бақылау тетігінің тиімділігі де көп жағдайда адвокаттардың кәсіби деңгейіне, олардың құқықтық ұстанымдарды дәлелді әрі жүйелі ұсыну қабілетіне тәуелді.
Сонымен қатар, Конституцияда шығармашылық және ғылыми қызмет бостандығын бекіту тұлғаның еркін дамуының және қоғамның зияткерлік әлеуетін арттырудың басты алғышарттарының бірі болып табылады. Ғылыми шығармашылық еркіндіктің заңнамалық кепілдігі ғалымдардың тәуелсіз зерттеу жүргізуіне, ғылыми нәтижелерді еркін жариялауына және ғылыми пікір алуандығын сақтауға мүмкіндік береді. Бұл құқықтық орта инновациялық үдерістердің жандануына, жаңа идеялардың қалыптасуына және ұлттық ғылымның сапалық деңгейінің артуына жағдай жасайды.
Ғылыми еркіндікті қорғау – елдің ұзақ мерзімді стратегиялық дамуына бағытталған маңызды шешім. Тәуелсіз ғылыми зерттеулер мен объективті ғылыми қорытындылар экономикалық, әлеуметтік және технологиялық прогрестің негізін қалайды. Сондықтан ғылыми шығармашылық бостандығын конституциялық тұрғыда қамтамасыз ету – инновациялық дамудың берік құқықтық іргетасы.
Меншік құқығы мен тұрғын үйге қолжетімділікті Конституция деңгейінде бекіту де әлеуметтік мемлекеттің негізгі белгілерінің бірі болып саналады. Жеке меншікке қол сұқпаушылық және азаматтардың лайықты өмір сүру жағдайларына құқығы әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықтың негізін құрайды. Бұл мемлекет тарапынан меншік құқықтарын қорғау жөніндегі жауапкершілікті айқындап қана қоймай, қоғамдағы әлеуметтік әділеттілік пен тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған.
Осылайша, адвокатура институтының конституциялық мәртебесін нығайту, ғылыми және шығармашылық еркіндікті құқықтық тұрғыда қорғау, сондай-ақ меншік пен тұрғын үй құқықтарын кепілдендіру – құқық үстемдігін қамтамасыз ететін, әлеуметтік тұрақтылықты бекемдейтін және мемлекеттің стратегиялық дамуына негіз болатын өзара байланысты құқықтық құндылықтар жүйесін қалыптастырады.
Габсаттарова-Эм Айгуль Габдель-Вахитовна
Аудандық маслихат депутаты