Конституцияны жаңарту немесе қайта қабылдау оның құндылығын әлсіретпейді. Керісінше, бұл мемлекеттің даму логикасына сай келетін эволюциялық қадам болып табылады. Қоғамдағы әлеуметтік, саяси және экономикалық қатынастар өзгерген сайын, негізгі заң да заман талабына бейімделуі тиіс. Бұл – құқықтық жүйенің тұрақсыздығы емес, оның икемділігі мен өміршеңдігінің белгісі.
Тарихи тәжірибе көрсеткендей, көптеген мемлекеттер белгілі бір уақыт өткен сайын өз конституцияларын жаңартып немесе толықтырып отырады. Бұл қоғамның жаңа талаптарына жауап беру, мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын тиімді қорғау үшін қажет. Сондықтан конституциялық реформалар – мемлекеттің табиғи дамуының бір бөлігі.
Сонымен қатар Конституцияны жаңарту елдегі саяси институттарды жетілдіруге және мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Уақыт өте келе жаңа қоғамдық қатынастар, технологиялық өзгерістер және әлеуметтік қажеттіліктер пайда болады. Осындай жағдайда негізгі заңды заман талабына бейімдеу құқықтық жүйенің өзекті әрі тиімді болуына жағдай жасайды.
Конституциялық өзгерістер азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау тетіктерін күшейтуге де бағытталуы мүмкін. Қоғам дамыған сайын адамдардың құқықтық мәдениеті мен талаптары да артады. Сол себепті негізгі заңда адам құқықтарын қорғаудың заманауи механизмдерін бекіту мемлекеттің демократиялық дамуына оң әсер етеді.
Сонымен бірге Конституцияны жаңарту қоғамдық келісім мен ұлттық бірлікті нығайтуға ықпал етеді. Егер реформалар ашық талқылау арқылы қабылданса, қоғам өзін мемлекеттік шешімдердің қатысушысы ретінде сезінеді. Бұл азаматтардың мемлекетке деген сенімін арттырып, құқықтық мәдениеттің дамуына ықпал етеді.
Қорытындылай келе, Конституцияны жаңарту – оның маңызын төмендету емес, керісінше оны уақыт талабына сай жетілдірудің көрінісі. Мұндай өзгерістер құқықтық мемлекеттің дамуына, қоғамдағы тұрақтылық пен әділеттілікті қамтамасыз етуге бағытталған стратегиялық қадам болып табылады.
ЖАНТАСОВ
Бауыржан Русланович
Аудандық маслихат депутаты
