Сейсенбі, 28 Шілде 2020 15:21

Сары аурудан сақтаныңыз!

Бүгін, яғни 28 шілде – сары аурумен бүкіләлемдік күрес күні. Осыған орай сары ауру жайында Медкеңес сайтында жарық көрген толыққанды материалды назарларыңызға ұсынамыз. 

Гепатит немесе сары ауру – гепатит вирустары мен инфекциялардан болатын бауырдың өткір және созылмалы қабыну аурулары.

Гепатит көп жағдайларда симптомсыз өтеді, немесе басқа аурулардың симптомдарына ұқсас келетіндіктен, диагнозды дер кезінде қою қиын. Сонысымен гепатит қауіпті ауру саналады. Асқынуының салдарынан бауыр циррозы, бауыр ісігі, фиброз сияқты қауіпті ауруларға алып келеді.

Симптомдары:

Аурудың сипмтомдары оның даму кезеңіне қарай әртүрлі келеді.

І кезең (7-50 күн)

Гепатиттің І кезеңі 7 тәулікке созылатын инкубациялық кезең болып саналады. Бұл сатыда инфекция бүкіл ағзаға тарайды. Бұл кезең симптомсыз өтеді немесе білінер-білінбес сезіледі.

ІІ кезең (50-62 күн)

Екінші кезеңнің алғашқы белгілері:

  • Әлсіздік
  • Бұлшық ет, буындардың сырқырап ауруы
  • Тез шарщау

Науқас өзін жабырқау, солғын сезінеді, тәбеті жоғалады. Науқастың іші, оң жақ қабырға асты ауырсынады. Ауырсыну оң жақ жауырынға және иыққа берілуі мүмкін. Дене қызуы 37-38°С көтеріледі. Бас ауру мазалайды. Кей жағдайларда науқас қышынуы мүмкін.

ІІІ кезең немесе асқынуы (62-98 күн)

Гепатиттің асқынуының белгісі – сары ауру немесе Госпела ауруы. Бұл бауырдың әлсіреуінен болады. Бауыр билирубинді қорыта алмайтындықтан, ол қанға түсіп, бүкіл ағзаға жайылады. Бұл адамның терісіне, кейде көздеріне де сары түс береді.

Сонымен қатар, үшінші кезеңде несеп қоңыр түсті , ал нәжіс түссіз болады.

Себептері:

  • Гепатит вирустары, инфекциялар
  • Ластанған тағамдар мен су пайдалану
  • Антисанитарлық жағдайда өмір сүру
  • Вирус жұққан қанды құю немесе басқада медициналық процедураларда (ине салу, стоматологиялық процедуралар), стерилденбеген аспаптарды пайдалану
  • Босану кезінде жұқтыру
  • Тұқымқуалаушылық
  • Жыныстық қатынас
  • Ауыз арқылы жұғу
  • Ағзаға улы заттардың түсуі (алколголь, есірткі, кейбір дәрі-дәрмектер)
  • Аутоиммунды аурулар
  • Жеке гигиенаны сақтамау
  • Ортақ гигиена заттарын пайдалану
  • Жарақат кезінде косметикалық процедуралар
  • Жарақаттардан
  • Кейбір жәндіктердің шағып алуы

Классификациясы

Түріне қарай өткір және созылмалы деп бөледі.

Өткір гепатит белсенді өтеді. Көп жағдайда асқыну болады. Тез пайда болып, тез қайтады.

Созылмалы гепатит симптомсыз өтеді. Асқынуы бауырдың созылмады бұзылуына әкеледі.

Этиологиясына қарай инфекциялық, уланған және т.б. жіктейді.

Диагностика

Диагностиканы дәрігер-инфекциолог жасайды.

Гепатитті анықтау үшін науқас келесі медициналық тексерулерден өтеді:

  • Толық анамнез жасау
  • Қан талдауы
  • Қанның биохимилық талдауы
  • Полимерлі тізбекті реакция
  • Құрсақ қусын УДЗ арқылы тексеру
  • Эластометрия
  • Бауырдың биопсиясы

Емдеу

Аурудың симптомдары байқалған бойда дәрігерге қаралу керек. Ауру асқынғанда төмендегі емдеу шаралары қолданылады:

  1. Төсек режимін ұстау
  2. Ағзаны улы заттардан тазалау
  3. Диета
  4. Гепапротекторлар мен дәрумендер қабылдау
  5. Симптомдарды басатын ем

Гепатит кезінде тамақтануға үлкен мән беру керек. Қуырылған, кептірілген, қақталған, ащы, консервіленген, тұзды, қышқыл тағамдарды жемейді және газдалған сусынды ішуге болмайды.

Профилактика

  • Әр 6-10 жылда екпе салдыру
  • Тамақтану алдында қолды жуу
  • Жеке гигиенаны сақтау
  • Өзгенің жеке гигиеналық заттарын пайдаланбау
  • Пайдалар алдында азық-түліктерді жуу
  • Лас суқоймаларында шомылмау (әсіресе, денеде кесілген, тырналған жаралар болса)
  • Сәбилердің жалаяқтарын таза жерде ауыстыру
  • Тұрғын мекемесін аптасына кемі 2 рет тазалау
  • Бауыр ауруларында теңіз өнімдерінен бас тарту
  • Әдепсіз жыныстық қатынасқа түспеу
  • Дәрумендер мен микроэлементтерге бай тағамдарды пайдалану
  • Зиянды әдеттерден арылу
  • Өзге елге саяхаттар алдын ол жақтың эпидемиялық жағдайын біліп алу.

Друзья! Сегодня мы расскажем, как зарегистрироваться онлайн на бирже труда в качестве безработного.
Итак, если в сложный момент вы остались без работы, то вы можете подать заявление в Центр занятости онлайн, следуя инструкции:
Авторизуйтесь на портале egov.kz;

  • Выберите услугу «Регистрация лиц, ищущих работу» в разделе «Трудоустройство и занятость»;
  • Закажите услугу онлайн и заполните все сведения о себе в первом шаге;
  • Далее заполните данные о своем опыте и навыках;
  • Подпишите услугу ЭЦП или одноразовым паролем.

Статус обработки вашей заявки вы можете отслеживать в личном кабинете. Информация о поиске работы также будет размещена на Электронной бирже труда - enbek.kz.
Будьте Vteme, получайте госуслуги онлайн!

 

Жұмыссыз ретінде тұлғаларды тіркеу
Егер сіз жұмыссыз қалған болсаңыз, ең алдымен жұмыссыз ретінде тіркелгеніңіз жөн. Ал біз сізге тіркелудің оңай да онлайн жолын бүгінгі #oqy&toqy айдарында айтып береміз.
 – Egov.kz порталына кіріңіз
 – Іздеу жолы арқылы «Жұмыссыз ретінде тұлғаларды тіркеу» қызметін табыңыз
 – Қызметті онлайн сұратыңыз
 – Өзіңіз жайлы мәліметтерді толықтай толтырыңыз
 – Қажетті бөлімді таңдап, мекенжайыңызды растаңыз
 – Екінші қадамда жұмыссыз қалғаныңыз, біліміңіз және жұмыс өтіліңіз туралы деректерді толтырыңыз
 – Үшінші қадамға өтіп, өтінішке ЭЦҚ арқылы қол қойыңыз
 – Өтініш статусын жеке кабинетіңіздегі қызметтер тарихынан бақылап отырыңыз. Егер сізде «Оралман» мәртебесі болса, сіз жұмыссыз ретінде тек құзырлы органға келесі құжаттарды тапсыру арқылы тіркеле аласыз.
 – Өтініш
 – Жеке басыңызды куәландыратын құжат
 – Егер еңбек қызметіңізді растайтын құжат бар болса
 – Білімі, біліктілігі, арнайы білімінің болуы немесе кәсіптік дайындығы туралы құжаттар бар болса өзіңізбен ала баруды ұмытпаңыз.

Бүгінгі танда Алматы облысы бойынша респираторлық ауру белгілері бар, Сovid-19, пневмониямен ауыратын немесе күдікті пациенттерге үйде амбулаториялық-емханалық көмек көрсету үшін 391 мобильді бригада белсенді жұмыс істейді.

Жедел медициналық қызметке түсетін үлкен жүктемеге байланысты COVID-19 және пневмония белгілері бар пациенттерді бақылау, сондай-ақ медициналық көмектің барынша қол жетімділігін қамтамасыз ету және асқынулардың алдын алу, стационарда емделіп шыққан пациенттерді бақылау үшін шілде айында 391 мобильді бригада (фельдшерлік немесе дәрігерлік) құрылды. Бұдан басқа да, мобильді бригадалар созылмалы аурулары бар пациенттерге үйде қызмет көрсетеді.

Мобильді бригадалардың жұмысын Алматы облысы Денсаулық сақтау басқармасы жергілікті аймақтарда ұйымдастырды. Қаржыландыруды Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры жүзеге асырады. Бригадалардың саны - бес мың адамға бір мобильді бригада есебінен анықталады. Халыққа мобильді бригадалардың қызметі тегін көрсетіледі.

Мобильді бригаданың құрамына дәрігер және медбике, қажет болған жағдайда бейінді маман кіреді.

Мобильді бригадалар халыққа төмендегідей қызметтер көрсетеді:

пациентті алғашқы тексеру, ауырлық дәрежесін бағалау;

COVID-19 күдікті пациенттерді жедел және ПТР-тестілеу;

көрсеткіштер бойынша рентгенографияға немесе компьютерлік томографияға жолдама беру;

қандағы оттегінің сатурациясы 93% төмендеген кезде консультациялық топ мүшесімен аудио-видеоконференция ұйымдастыра отырып, пульсоксиметрия жүргізу;

«COVID-19 Коронавирустық инфекция» диагностикасы мен емдеудің клиникалық хаттамасына сәйкес дәрілік заттарды тағайындау;

үйде емдеу немесе стационарға жатқызу туралы мәселені шешу (бұл жағдайда мобильді бригада жедел жәрдем бригадасын шақырады).

Медициналық сақтандыру Қоры төлем жургізетін қызметтердің сапасын жақсарту үшін пациенттер шағымдар мен ұсыныстарын Qoldau24/7 мобильді қосымшасында қалдыруға болатындығын хабарлайды және осы мобильді қосымшасында әрбір азамат өзінің медициналық сақтандыру мәртебесін тексеріп, анықтай алады немесе сақтандыру мәртебесін растау үшін қажетті құжаттарды қосып тіркей алады.

 

«Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры»

КЕАҚ Алматы облысы бойынша филиалы

Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой Қазақстанда 3 тамыздан бастап қандай нысандардың жұмыс бастауына рұқсат берілетінін айтты.

«Жалпы COVID-19 ауруын жұқтыру мен одан келетін өлім-жітім жағдайының ары қарай тұрақталуы – экономиканың барлық секторын тартып, үйлесе жұмыс жүргізуге байланысты болмақ. Атап айтқанда тұрақтандыру бағытындағы қабылданған шаралардың нәтижесінің 30 пайызы ғана – медициналық көмек пен эпидемиологиялық шараларға байланысты. Ал қалған 70 пайызы жаппай маска кию режимі мен гигиенаға (30 пайызы), сонымен қатар әлеуметтік қашықтықты сақтауға (40 пайызы) байланысты», - деді Алексей Цой Үкімет отырысында.

Ал карантин аяқталғаннан кейін, яғни 3 тамыздан бастап төмендегідей нысандардың жұмысын қайта жалғастыруына мүмкіндік беріледі. Ол үшін алдымен санитарлық-дезинфекциялық режим сақталып, маска кию мен әлеуметтік қашықтықты сақтау талаптары орындалуы керек. Бұл нысандар жұмысын бастау үшін апта ішінде инфекцияның таралу деңгейі тұрақталып, төсек орындар 70 пайызға босауы тиіс.

«Атап айтқанда осындай шарттар орындалған жағдайда ойын-сауық орталықтары, сауда үйлері, уақыты мен күні шектеулі тәртіпте сауда желілері, жабық азық-түлік нысандары мен азық-түлік сатпайтын базарлар ашылады. Сондай-ақ, балалардың коррекция кабинеті, білім беру орталықтары, балаларды дамыту орталықтары, топтық үйірмелер (бес баладан аспауы керек) жұмыс бастайды. Балалардың мектепке дейінгі мекемелеріне де кезекші топ режимінде жұмыс істеуге рұқсат. Сән салондары, шаштараздар, косметикалық қызмет көрсететін орталықтар мен салондар (алдын ала жазылу бойынша) да ашылады», - деді ол.

Алексей Цойдың айтуынша, мемлекеттік қызметшілер мен кеңсе қызметкерлерінің 80 пайызы қашықтан жұмыс істеу тәртібі сақталуы тиіс.

Жетысусцы смогут оформить заявку на проведение обряда жертвоприношения в онлайн режиме. Об этом на информационной площадке «JETISÝ MEDIA» сообщил Главный Имам ДУМК по Талдыкорганскому региону Ардак Оразбаев.

Учитывая эпидемиологическую обстановку в стране, накануне праздника Курбан-байрам Духовное управление Мусульман Казахстана запустил специальный сайт  qurban2020.kz.

Через него каждый желающий может подать заявку на проведение обряда жертвоприношения.

«Теперь и у жителей Алматинской области есть возможность выполнить свой долг не выходя из дома и не рискуя здоровьем. Для этого вам необходимо зайти на сайт нажать на ячейку «заказать услугу  жертвоприношения», а дальше указать регион, полное имя, номер телефона и после чего можно будет выбрать скот для жертвоприношенияи оплатить необходимую сумму»,– пояснил Ардак Оразбаев.

Главный Имам также подчеркнул, что граждане не смогут лично присутствовать на обряде. Так как в специально отведенном месте для забоя и разделки туши, профессиональные мясники  будут выполнять заказы людей. А заказчик может запросить фото- и видео отчёт. Он отметил, что мясо при этом полностью распределяют среди нуждающихся. А граждане, заказавшие услугу, не смогут оставить себе третью часть туши жертвенного животного, как это было принято раньше.

На месте для проведения обряда жертвоприношения на обязательной основе будут соблюдаться все необходимые санитарные меры. Об этом рассказал руководитель отдела эпидимиологического надзора города Талдыкорган Айдана Таттигалиева.

«Жертвоприношение будет проводиться с соблюдением строгих санитарных требований. У мясников будет необходимая медицинская справка, и специальная одежда. А самобряд будет проходить под открытым небом. Также 4 мобильные группы будут следить за соблюдением обязательных санитарных и карантинных мер»,– сказала Айдана Таттигалиева.

Дүйсенбі, 27 Шілде 2020 11:40

Шұбаттың қасиеті қандай?

Шұбат – қазақ халқының дәстүрлі сусындарының бірі. Сонымен қатар бұл сусынның дәрулік, шипалық қасиеті де бар. Осынау әрі сусын, әрі дәрудің химиялық құрамы, емдік қасиеті қандай екені жайлы биология ғылымдарының кандидаты, доцент К.И.Дүйсембаевтың кеңестерімен бөлісеміз.

Дәрігерлердің байқауына қарағанда үнемі шұбат ішетін, яғни түйе ұстайтын кісілер туберкулезбен аз ауырады екен.

Шұбаттың емдік қасиеті құрамындағы сүт қантына, сүт қышқылына, алкогольге, көмір қышқыл газына, белоктарға, тұздарға, дәрумендерге және антибиотиктік заттарға байланысты. Тамақтың құрамындағы белоктардың әдетте асқазан-ішек жолында тамақ қорытылған кезде ғана ыдырайтындығы белгілі. Ал шұбат құрамындағы белоктардың едәуір бөлігі организмге ыдыраған күйінде түседі. Шұбаттың жеңіл қорытылатындығы да сондықтан. Бұл сусынның асқазан жолының бездерінен мықтап сөл шығаратын қасиеті бар екендігі анықталды. Ол сондай-ақ қарын сөлінің қорытқыш қасиетін күшейтіп, ішектің моторлық қызметін жақсартады. Тәбет ашып, қарындағы ауруды басады. Ішектегі тамақтың жақсы қорытылуына көмектеседі.

Шұбатпен емдеудің артықшылығы неде? Ол қанның құрамдас бөліктеріне және қанның түзілуіне қолайлы әсер етеді. Қанның қызыл және қан түйіршіктері артады. Бауырдағы алмасу процестері қалпына келеді. Оның нерв жүйесіне ықпалы сүт қышқылының және көмір қышқыл газының әсеріне байланысты.

Шұбат ішкеннен кейін кісі аздап қызады. Содан соң ол жағдай басылады да, аздан соң адамды ұйқы басады. Бірақ ол ұйқыдан сергек тұрады.

Шұбат дені сау адамдар асқазанының секрециялық көрсеткіштерін, сондай-ақ науқас адамдардың да осындай көрсеткіштерін бастапқыға қарағанда арттыратындығы белгілі болды.

Бұл сусынды бір рет ішкенде науқас кісілердің қарын сөлінің қышқылдығы қандай болғандығына қарамастан олардың асқазанының эвакуаторлық қызметі шапшаңдаған болса  – баяулайды, ал баяулаған болса  – шапшаңдайды. Мұндай науқастар тамақ ішуге 5 минут қалғанда 200 миллиметрден, тамақтан кейін 10 минуттан соң 300 миллилитрден күніне үш рет шұбат ішу керек.

Қарын сөлінің қышқылдығы қалыпты болса, ондай адамдарға тамақ ішуге 5 немесе 3 минут, ал тамақтан соң 30 минут өткенде жоғарыдағыдай мөлшерде шұбат беріледі. Егер қарын сөлінің қышқылдығы жоғары болса, тамақ ішуге 1 сағат қалғанда немесе тамақ ішкеннен кейін 30 минут өткен соң сол мөлшерде қымыз ішуі тиіс.

Науқастар күніне барлығы 1,5-2 литр шұбат ішеді.

Шұбат созылмалы гастрит ауруына шалдыққан кісілердің осы науқастан айығуына жақсы әсер етеді. Қарын сөлінің қышқылдығы төмен кісілер де 15-20 күн шұбат ішкеннен кейін құлан-таза айығады.

Шұбат  – созылмалы колитке шалдыққан кісілерге де бірден-бір шипа. Осы аурулардың бәрін шұбатпен аурухана жағдайында да, амбулаториялық жағдайда да емдеуге болады.

Өкпе туберкулезіне шалдыққан кісілерге бактерияға қарсы препараттар мен шұбатты қосып бергенде туберкулезбен улану белгілері кетеді. Дене қызуы да қалпына келеді. Функционалды бұзылу реттеледі. Қандағы патологиялық өзгерістер жойылып, науқас салмақ қоса бастайды. Өкпенің ыдыраған тұсы жабылады.

Өкпе туберкулезін шұбатпен емдеумен айналысқан А.А.Ахунд бүкіл емдеушілердің 85,2 процентіне бұл шипалы сусынның қолайлы әсер еткенін айта келіп, шұбатпен өкпе туберкулезінің барлық формасын, әсіресе, белогі, дәрумендері жетіспейтін жағдайда, қаны азайып, жүдегенде емдеуді ұсынады.

Бұл шипалы сусынмен емдеу ерекшелігінің бірі науқастарды дәрімен емдегенде пайда болатын кейбір құбылыстар 2,5 есе азаяды. Авитаминоз сипатындағы құбылыстар жиілігінің бұзылуы да 4 есе азаяды.

Мұның бәрі шұбаттың емдік қасиеттері ғана. Шұбатты түрлі аурулардың алдын-алу үшін де қолдануға болады. Үнемі шұбат ішетін кісі жоғарыдағыдай ауруларға шалдыға қоймайды. Оны ішкен бала организмі қалыпты өседі. Жасы келген кісілердің денсаулығы мықты болып, ұзақ жасайды. Өйткені шұбаттың кейбір маңызды компоненттері, мәселен: белок, май, тағы басқа қоректік заттар сүттен ашытылатын басқа өнімдерге қарағанда мол болады.

Шұбатты тек науқас кісілерге ем үшін ғана бермей, көпшіліктің де ішуіне толық мүмкіндік бар. Өйткені оны ашыту процесі оңай, өзіндік құны арзан.

 

Дүйсенбі, 27 Шілде 2020 10:49

Қарбыздың пайдасы бар ма?

Жазғы ыстықта үлкендер мен балалардың шөлін басатын жолақты жеміс – қарбыз. Оның тәтті жұмсағы шөліңізді басып, ағзаңызға аз пайда әкелмейтіні белгілі. Ал құрамында ағзаға қажетті қандай құнарлы заттар бар?

Қарбыз тек керемет дәмімен ерекшеленбейді. Бұл жемістің адам денсаулығына пайдасын құрамында В, С, РР дәрумендерінің болуымен түсіндіруге болады. Құрамында темірдің болуына байланысты тәтті қарбыз қан аздықпен күресуге мүмкіндік береді. 
Қарбыз ас қорытуға, жүрек жұмысына және қан айналысының реттелуіне жақсы көмектеседі. Қарбыздың жұмсағы мен одан дайындалған шырын ағзадағы шлактарды сыртқа шығарып, иммунитетті жақсартады. Қарбыз несеп жұмыстарын жақсартады.

Тек қарбыз жеумен шектелетін диета да бар. Бірақ оны 5 күнннен артық ұстауға болмайды. Қарбыздың 100 грамм жұмсағында бар болғаны 25 ккал. бар. Дегенмен оны жегеннен кейін ұзақ уақыт тоқ жүресіз.
Қарбызды таңдау кезінде соққы іздерінің болмауын тексеріңіз. Себебі қарбыз жол үстінде немесе басқа жағдайда соғылған кезде аз ғана жарылып, жарылған жерге бактериялар түсуі мүмкін. Ал бактерия түскен қарбызды жеу сіздің денсаулығыңызға зиян тигізбесе, пайда әкелмейді.
Қарбыздың қауіпсіз екендігін білу үшін оның төбесін үшбұрыштап кесіп алып, жұмсағын таза суға салу керек. Егер сұйықтық қызғылт түске боялса, онда қарбыздың нитраттар көмегімен өсірілгендігін көрсетеді.
Қарбыздың қауіпсіз екендігін дәлелдейтін  – тек оның толық піскен уақыты. Егер сіз қарбызды жаздың соңында немесе күздің басында сатып алсаңыз, оған адам денсаулығына зиян келтіретін әр түрлі химикаттар қосылуы әбден мүмкін. Көктемнің соңында және жаздың басында табиғи түрде өз еркімен піскен қарбызды табу мүмкін емес. Бұл жемістердің ерте өнім беретін сорттары жоқ. Сондықтан да ең дұрысы жаздың шілде айының орта тұсында алғаныңыз жөн.

"Президент Қасым-Жомарт Тоқаев аса көрнекті ғалым, белгілі қоғам қайраткері, ҚР Ғылым академиясының бұрынғы президенті, экономика ғылымдарының докторы, профессор Кенжеғали Әбенұлы Сағадиевтің дүниеден өтуіне байланысты оның отбасы мен жақындарына көңіл айтып, жеделхат жолдады" деп хабарлайды Ақорда.

«Кенжеғали Әбенұлы мемлекетімізді дамыту ісіне мол үлес қосты. ҚР Ғылым академиясына және Қазақ мемлекеттік аграрлық университетіне басшылық жасады. Парламент Мәжілісінің ІІІ және IV шақырылымдарының депутаты болып, отандық заңнаманы жетілдіруге атсалысты, ұзақ жылдар бойы ұстаз ретінде шәкірттер тәрбиеледі. Артында өшпес із, ұлағатты ұрпақ, ғылыми мұра қалдырды. Марқұмның жаны жәннатта, иманы саламат болсын», — делінген жеделхатта.

Айта кетейік, кеше 82 жасында академик, экономист-ғалым, мемлекет және қоғам қайраткері Кенжеғали Сағадиев өмірден өтті

Жерлеу рәсімі тек отбасы мүшелерінің қатысуымен өтеді. Қоштасу шаралары 1 жылдан кейін, яғни 2021 жылдың 25 шілдесінде ұйымдастырылады. Бұл Кенжеғали Әбенұлының соңғы өсиеті болған.

Кенжеғали Сағадиев 1938 жылы 18 ақпанда Қостанай облысында дүниеге келген. 150-ден астам ғылыми еңбектің авторы.

Дүйсенбі, 27 Шілде 2020 09:56

Абайға абай болайық, ағайын

Egemen Qazaqstan газетінде Түркі Академиясының президенті, «Егемен Қазақстан» РГ» АҚ басқарма төрағасы Дархан Қыдырәлінің «Абайға абай болайық, ағайын» атты мақаласы жарияланды. Толық мәтінін назарларыңызға ұсынамыз.

Құндылықтарынан айырылған қоғам­ның құбыласынан жаңылған жұртқа айналатыны белгілі. Қырық құбылған мына заманда қаймана қазақ та асыл қазынасын – рухани құндылықтарын жоғалтып жатқандай көрінеді. Сертке сенген, сөзге тоқтаған халық едік, сенімге селкеу түсті. Кез келген жайтқа күдікпен қарап, күмән келтіреміз. Сөздің астарына үңілмей, ақиқатына жүгінбей, айтары жоқ болса да, айқайы бардың айтағына ереміз. «Коронавирус жоқ, пандемия өтірік, бәрі қазаққа чип салу үшін жасалып жатыр екен» деген дақпыртқа да сендік.

Ұлы Абайдың «қазақтың шын сөзге нанбай, құлаққа қоймай, тыңдауға да қолы тимей, пәлелі сөзге, өтірікке серттей ұйып, бар шар­уасы судай ақса да, соны әбден естіп ұқпай кетпейтұғыны қалай?» деген сауалы тағы да алдымыздан шықты. Міне, «Абай деген адам болмаған екен» деген сөзге де ден қойып жатырмыз. Дархан ҚЫДЫРӘЛІ Байқап отырғаныңыздай, әңгімеміздің арқауы Зәуре Батаеваның «Абай жұмбағы: Қазақстанның белгісіз ұлы ақыны» атты мақаласы туралы болмақ.

Мақалаға «блогердің» жеке пікірі ретінде қарап, назар аудармауға да болар еді, бірақ Абай жылын атап, Абай жырын жаттап жүргенде «қаржысын салып, күш-қуатын сарқып жазған ғылыми-зерттеу жұмысын» ағылшын және орыс тілдерінде жариялаған автор «ғылыми жаңалығын» талқылау үшін барша ғалымдарды жоғары деңгейдегі ғылыми пікірталасқа шақырған екен, біз де бір лепес пікір жазуды парыз деп білдік. Әуелі Зәуре Батаеваның пікірін бір сөзбен түйіндеп берсек, «өмірде Абай деген адам болмаған, оның өлеңдерін Әлихан Бөкейханов жазған, Алаш арыстары одан идеал жасаған, кеңес өкіметі де «орысқа жақын, қазаққа қас» ақынды Жамбыл сияқты дәріптеген». Зәуре ханымның мұндай қорытындыға баруына Абайдың қазақты «жалқау, надан» деп сынаған «зәрлі сөздері» себеп болған сыңайлы. Осылайша «қазақтардың көшпенді ата-бабаларына деген құрметтің жоғалуына жауапты болғандықтан», Абайдың ондай сөздерін мектеп бағдарламасынан алып тастау керек екен.

«Қызық» қисын. Мәселен, Абай да оқып өскен орыс классиктерінің бәрі Ресейді және оның мешеу халқын аяусыз сынаған, бірақ оларды сол үшін айыптап, тіпті «мектеп бағдарламасынан шығару керек» деген адамды көрген емеспіз. Автор қыза келе Абайдың сөзіне ғана емес, өзіне де күмән келтіреді. Тіпті оның «Ибраһим» деген атына күдікпен қарап, өмірде болғанына сенімсіздік білдіреді. Архив ақтармағандықтан, Құнанбайдың аға сұлтан болғанда толтырған құжатта баласының есімін «Ибраһим» деп көрсеткенін һәм қажының өзге балалары мен немерелеріне де діни сипатты ат бергенін ескермейді. «Дала уәлаятының газетінде» 1889 жылы шыққан «Жазды күн шілде болғанда» деп басталатын өлеңдегі «Семей оязы, Шыңғыс елінің қазағы Ибраһим Құнанбай» деген атты да көрмейді. Автор Мәшһүр Жүсіпке сілтеме жасайды, бірақ оның «Дала уәлаяты газетінің» 48-санында жарияланған Абайға қатысты пікірін байқамайды. Жалпы, Зәуре ханым айды аспанға шығарған жаңалығына ғылыми сипат беру үшін бірнеше сілтеме қолданған, бірақ олардың бәрі де жанама деректер. Мәселен, автор абайтанудың негізін қалаған, Абайдың ғылыми өмірбаянын төрт рет толықтырып жазған, Көкбай, Ділдә, Әйгерім, Нұрғаныммен, ақынның достарымен жеке-жеке кездескен,

1933 жылы Абайдың жинағын әзірлеуге белсене атсалысқан, үлкен мақала жариялап, оны монографиялық еңбекке айналдыраған Әуезовке сілтеме жасамайды. Абыз туралы айқайлатып мақала жазған Батаева Абайдың білімі мен жәдитшілдігіне күмән келтіреді. Айдалада киіз туырлықты ауыл­­­да жатып сонша білімді меңгергеніне күдікпен қарайды. Маржанидің шәкірттері білім берген Ахмет Риза медресесінде үш жыл оқыған Абай шағатайша жазылған ғаламның ғажап қиырларына бастайтын шығыстық, исламдық мол мұраны игерді. Ол Ғаспыралы шығарған «Тәржімән» газетін де үзбей оқып отырды. Зәуре ханым Науаи, Фузули, Сағди сынды ұлы шайырлардың кәусар дариясынан рухани ғарышқа қанат қаққан, діни танымы терең Абайдың иман тақырыбын талдаған «38-ші қара сөзді» жазғанына да күмән келтіреді. Автордың пікірінінше, бұл сөзді бір молда жазыпты. Бәлкім, Алаш арыстарының бірі діни трактат жазғанда, «Китаб тасдиқты» соған тели салуы ғажап емес еді.

Абайдың бүкіл шығармаларын «қыр баласы – Әлихан жазды» деген пікірді айта салғаны сияқты. Осындай тым ұшқары пікірді алға тарта отырып автор Әлиханның бірде-бір өлеңін мысалға келтіре алмайды. Ахмет, Міржақып яки Мағжан өңдеді десе, сәл қисынға келер ме еді, ал Алаштың серкесінен классик ақын жасау кімге қажет? Зәуре ханым айта беретіндей Абай шығармалары қанды қасап Сталинге керек болғаны үшін ғана 1933 жылы басылған жоқ, кеңес өкіметі ұлы ақынның 90 жылдығы мен қайтыс болғанына 30 жыл толуы қарсаңында ол жинақты шығаруға мәжбүр болды. Мұның астарынан фалсификация іздеудің реті жоқ. Абай – есесі кеткен еліне есті сөзін айтқан, отаршыл жүйе орға жығатын жерде қалың қазағын өрге бастаған, ақылдың азабын арқалай жүріп адамзаттық өреге көтерілген, ар ілімін асқақтатқан асыл абызымыз, ұлтқа бағыт болар темірқазығымыз! Сондықтан Абайға абай болайық, ағайын!

ҚР Орталық сайлау комиссиясы 2020 жылы 12 тамызға тағайындалған ҚР Парламенті Сенаты депутаттарының сайлауындағы 58 кандидаттың тізімін жариялады.

Айта кетейік, бүгін ҚР Орталық сайлау комиссиясының отырысында Парламент Сенаты депутаттығына кандидаттарды тіркеу кезеңінің қорытындылары қаралды.

2020 жылғы 24 шілдедегі жағдай бойынша елімізде Сенат депутаттығына сайлау комиссиялары 58 кандидатты тіркеді. Орташа алғанда бір орынға үш үміткер бар.

Ақмола облысынан 5 кандидат:

Бекенов Нурлан Жексембайұлы 1961 жылы туған, «Ақмола облысы бойынша Тексеру комиссиясы» ММ төрағасы, Көкшетау қалалық мәслихаты, Зеренді аудандық мәслихаты сессияларында ұсынылды;

Жаров Нұрлан Қайырұлы 1975 жылы туған, «Көпбейінді облыстық аурухана» ШЖҚ МКК директоры, өзін-өзі ұсынды;

Балташева Айнагүл Қыдырбайқызы 1972 жылы туған, «IT мектеп-лицейі» КММ директоры, өзін-өзі ұсынды;

Жұманалин Сәкен Кәрімбекұлы 1965 жылы туған, «Намыс» құрылыс фирмасы» директоры, өзін-өзі ұсынды;

5. Елубаев Мәди Сағынтайұлы 1982 жылы туған, Абай Мырзахметов атындағы Көкшетау университеті ректоры, өзін-өзі ұсынды.

Ақтөбе облысынан 3 кандидат:

Бекенов Құдайберген Елтекұлы 1959 жылы туған, «Желдорформация» ЖШС директоры, өзін-өзі ұсынды;

Әмірғалиев Алтынбек Аманұлы 1967 жылы туған, «Ақтөбе облысының кәсіподақ орталығы» кәсіподақтардың аумақтық бірлестігі төрағасы, өзін-өзі ұсынды;

Қаниев Бауыржан Нұралыұлы 1958 жылы туған, Ақтөбе облысы Шалқар ауданының әкімі, Шалқар, Хромтау аудандық мәслихат сессияларында ұсынылды.

Алматы облысынан үш кандидат:

Қыдырманов Әсет Серікқалиұлы 1981 жылы туған, «Алматы облысының Кәсіподақ орталығы» аумақтық бірлестік төрағасы, өзін-өзі ұсынды;

Сақмолдин Саят Сарқытбайұлы 1974 жылы туған, ҚР АӨК МИК Алматы облыстық аумақтық инспекциясы басшы, өзін-өзі ұсынды;

Дюсембинов Сұлтан Мырзабекұлы 1959жылы туған, Алматы облыстық мәслихатының хатшысы, өзін-өзі ұсынды.

Атырау облысынан үш кандидат:

Смағұлов Серік Мұраденұлы 1976 жылы туған, «АТМА-Атырау Әуежайы және Тасымалдау» АҚ Басқарма басшысының орынбасары, өзін-өзі ұсынды;

Сейілханов Сағын Темірханұлы 1962 жылы туған, «ҚТЖ» ҰК» - «Атырау магистральдық желі бөлімшесі» бас инженері, өзін-өзі ұсынды;

Луқпанов Сағындық Есенғалиұлы 1960 жылы туған, «Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.» ЖШС басқарушы директоры – басқарма мүшесі, Атырау облыстық мәслихаты сессиясында ұсынылды.

Шығыс Қазақстан облысынан 4 кандидат:

Булавкина Ольга Александровна 1972 жылы туған, Бородулиха ауданы әкімі, Шығыс Қазақстан облыстық мәслихаты,

Өскемен қалалық мәслихаты, Бородулиха, Ұлан, Шемонаиха аудандық мәслихаттары сессияларында ұсынылды;

Панченко Игорь Иванович 1961 жылы туған, «Риддер қаласының мәслихат аппараты» ММ мәслихат хатшысы, өзін-өзі ұсынды;

Старокожев Юрий Александрович 1960 жылы туған, Облыстық мамандандырылған медициналық орталық бас дәрігері, өзін-өзі ұсынды;

Жұмаділов Нұржан Сайлаубекұлы 1969 жылы туған, «ШҚО жолаушы көлігі және автомобиль жолдары» ММ басшы, өзін-өзі ұсынды.

Жамбыл облысынан үш кандидат:

Борисюк Оксана Валериевна 1979 жылы туған, Тараз қаласы әкімдігінің дене шынықтыру және спорт бөлімі басшы, өзін-өзі ұсынды;

Көккөзов Руслан Сүйерқұлұлы 1972 жылы туған, «Шу-Жылу» КМК директоры, өзін-өзі ұсынды;

Орынбеков Бекболат Серікбекұлы 1957 жылы туған, Жамбыл облысы әкімінің бірінші орынбасары, Жамбыл облыстық мәслихаты, Тараз қалалық мәслихаты,

Талас, Сарысу аудандық мәслихаттары сессияларында ұсынылды.

Батыс Қазақстан облысынан үш кандидат:

Аманғалиев Ақылбек Теміржанұлы 1970 жылы туған, «Батыс Су Арнасы» ЖШС директорының орынбасары, өзін-өзі ұсынды;

Бекқалиев Ғалым Ибатоллаұлы 1977 жылы туған, Облыстық балалар-жастар туризмі және экология орталығы директоры, өзін-өзі ұсынды;

Рысбекова Ләззәт Тұякбайқызы 1976 жылы туған, Орал гуманитарлық колледжі қаржы директоры, өзін-өзі ұсынды.

Қарағанды облысынан үш кандидат:

Ляпунов Андрей Васильевич 1969 «Қарағанды Энергоцентр» ЖШС бас директоры, өзін-өзі ұсынды;

АхмеевИгорь Валентинович 1961 жылы туған, «Арселор

Миттал Темиртау» АҚ «Шахтинская» шахтасы директоры, өзін-өзі ұсынды;

Ершов Сергей Михайлович 1960 жылы туған, ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Жезқазған, Сәтпаев қалалық мәслихаттары,

Абай аудандық мәслихаты сессияларында ұсынылды.

Қостанай облысынан 4 кандидат:

Карплюк Сергей Алексеевич 1968 жылы туған, Қостанай облысы әкімінің орынбасары, Денисов аудандық және Беиімбет Майлин аудандық мәслихаттары сессияларында ұсынылды;

Коваль Павел Николаевич 1968 жылы туған, Рудный балалар үйі директоры, өзін-өзі ұсынды;

Коростылев Александр Юрьевич 1985 жылы туған; «Жас –Қанат» ЖШС даму жөніндегі директоры, өзін-өзі ұсынды;

Бекмағамбетов Әлімжан Бауыржанұлы 1979 жылы туған, Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті, Іргелі зерттеулер институтының директоры,кафедра профессоры, өзін-өзі ұсынды.

Қызылорда облысынан 4 кандидат:

Әлназарова Ақмарал Шәріпбайқызы 1971жылы туған, «Nur Otan» партиясының облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, өзін-өзі ұсынды;

Қайруллаев Айдын Бөкенбайұлы 1981 жылы туған, «Азаматтарға арналған үкімет» МК» ҰАҚ облыстық филиалы директоры, өзін-өзі ұсынды;

Шағыртаев Имамзада Қуанышбайұлы 1969 жылы туған, «Таң ЛТД» ЖШС директоры, өзін-өзі ұсынды;

Сәрсенбаев Мұрат Абайұлы 1970 жылы туған, «Абай Дәулет» ЖШС бас директоры, өзін-өзі ұсынды.

Маңғыстау облысынан 3 кандидат:

Алдашев Сүйіндік Тәсеменұлы 1963 жылы туған, «Қаражанбасмұнай» АҚ бірінші вице-президенті, Қарақия, Мұнайлы аудандық мәслихаттары сессияларында ұсынылды;

Байжігіт Ербол Бердібайұлы 1981 жылы туған, Маңғыстау облысындағы «Азаматтарға арналған үкімет» филиалының директоры, өзін-өзі ұсынды;

Тлепов Нұрлан Серікұлы 1978 жылы туған, Кардиология және ішкі аурулар медициналық орталығы директоры, өзін-өзі ұсынды.

Павлодар облысынан 3 кандидат:

Нұхұлы Алтынбек 1962 жылы туған, Павлодар мемлекеттік педагогикалық университеті ректоры, Павлодар облыстық, Павлодар қалалық, Баянауыл аудандық мәслихаттары сессияларында ұсынылды;

Қайдарова Гүлнәр Шамарқызы 1963 жылы туған, «Завод Гофротара» ЖШС директоры, өзін-өзі ұсынды;

Крук Олег Павлович 1967 жылы туған, өз кәсібі бар, өзін-өзі ұсынды.

Солтүстік Қазақстан облысынан 3 кандидат:

Перепечина Ольга Валентиновна 1967 жылы туған, ҚР Парламенті Сенатының депутаты, өзін-өзі ұсынды;

Сәдуақасов Қабиден Қайырбекұлы 1961 жылы туған, ҚР АШМ АӨК МИК «Республикалық фитосанитарлық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы» РММ СҚО филиалы басшысы, өзін-өзі ұсынды;

Могунова Данголе Антонасовна 1962 жылы туған, Мамлют аудандық сайлау комиссиясы төрайымы, өзін-өзі ұсынды.

Түркістан облысынан 3 кандидат:

Бектаев Әли Әбдікәрімұлы 1962 жылы туған, ҚР Парламенті Сенатының депутаты, өзін-өзі ұсынды;

Көпеев Өрісбай Бұхарұлы 1959 жылы туған, Қазығұрт аудандық маслихатының хатшысы, өзін-өзі ұсынды;

Сағындыков Сиқымбай Уалиханұлы 1960 жылы туған,жеке кәсіпкер,

өзін-өзі ұсынды.

Нұр-Сұлтан қаласынан 5 кандидат:

Күрішбаев Ақылбек Қажығұлұлы 1961 жылы туған, «С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті» АҚ басқарма төрағасы, Нұр-Сұлтан қалалық мәслихаты сессиясында ұсынылды.

Оралов Мейрамбай Әскербайұлы 1956 жылы туған, «Тарихи-мәдени мұра ескерткіштері мен объектілерінің сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі дирекциясы» МКҚК директор орынбасары, өзін-өзі ұсынды;

Самамбетов Мәулен Естайұлы 1966 жылы туған, «Астана Орманы» ЖШС директоры, өзін-өзі ұсынды;

Сағындықов Дархан Таңатұлы 1985 жылы туған, «Самұрық Энерго» АҚ басқарушы директоры, өзін-өзі ұсынды;

Әбішев Аблай Ғапурұлы 1963 жылы туған, Ақпарат, коммуникация және байланыс қызметкерлерінің салалық кәсіподағы төрағасы, өзін-өзі ұсынды.

Алматы қаласынан 3 кандидат:

Захаров Андрей Михайлович 1966 жылы туған, «Еуразия СТ» ЖШС президенті, өзін-өзі ұсынды;

Нұртаев Тимур Таймасұлы 1975 жылы туған, «ТИМУС-construction» ЖШС-да кеңесші, өзін-өзі ұсынды;

Мәкежанов Сұлтанбек Алмасбекұлы 1961 жылы туған, Алматы қаласы Медеу ауданының әкімі, өзін-өзі ұсынды.

Шымкент қаласынан 3 кандидат:

Аюбаева Толқын Полатбайқызы 1976 жылы туған, №77 лицей директоры, өзін-өзі ұсынды;

Қапбарова Айгүл Жарылқасынқызы 1975 жылы туған, ҚР Парламенті Сенатының депутаты,Шымкент қалалық мәслихаты сессиясында ұсынылды;

Орманов Бектай Нұртайұлы 1984 жылы туған, «Нұр Әлем» ЖШС төрағасы, өзін-өзі ұсынды.

Соңғы жаңалықтар

Қаз 02, 2024

АЭС салудағы ең маңызды мәселе –…

Штаб мүшесі Қыдырбек Майланов электр энергиясына деген қажеттілік жылдан-жылға өспесе,…
Қаз 02, 2024

Народный штаб партии AMANAT…

Сотрудникам рассказали о принципах работы АЭС. В металлургическом комбинате АО “Qarmet” в…
Қаз 02, 2024

АЭС будет построена по самым высоким…

Спикер Сената призвал общественность области Жетысу принять активное участие в…
Қаз 02, 2024

Мәулен Әшімбаев Жетісу халқын…

Мәулен Әшімбаев атап өткендей, қазіргі атом электр стансалары сенімді, адам өміріне…
Қаз 02, 2024

Мәулен Әшімбаев Жетісу облысының…

Сенат төрағасы тұрғындарды референдумға белсенді қатысуға шақырды Парламент Сенатының…
Қаз 02, 2024

Члены Народного штаба призвали…

Актуальные вопросы, касающиеся предстоящего референдума, и перспективы развития…
Қаз 01, 2024

440 действующих ядерных…

На сегодняшний день в 32 самый развитиях странах мира действует 440 ядерных реакторов.…
Қаз 01, 2024

440 әлемдегі қолданыстағы ядролық…

Бүгінгі таңда әлемнің ең дамыған 32 елінде 440 ядролық реактор жұмыс істейді. Құрылыс…
Қаз 01, 2024

Халықтық штаб мүшелері бірнеше…

Бүгін Түркістан облысындағы «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының төрағасы,…

Күнтiзбе

« Қазан 2024 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб. Жк
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Кез келген материалды
көшіріп басу үшін
mezet.kz - ке гиперсілтеме
қою керек 

Яндекс.Погода

 

https://kurs.kz/ - Курсы валют в обменных пунктах г. Алматы и других городах Казахстана

Жарнама

для детей, достигших 12 лет