Көкжөтел – интоксикация көріністерімен сипатталатын, өзіне тән қатты (қалшылдаған) жөтел және құсу ұстамалары болатын жоғарғы тыныс алу жолдарының катаральдық көріністерімен қоса жүретін, ауа-тамшы жолы арқылы берілетін антропонозды,  жіті респираторлық бактериялық инфекция.             Ауруды қабылдағыш болып 5 жасқа дейінгі балалар саналады, ал 10 және одан  үлкен жастағы балалар көкжөтелмен сирек ауырады.        Ересектер арасында да бұл ауру сирек кездеседі, жұқтырған күннің өзінде аурудың белгілерісіз өтеді.          

Аурудың қоздырғышы қысқа таяқша тәрізді бактерия.        Бактериялар науқас бала жөтелгенде оның демі мен қақырығы арқылы қоршаған ортаға тарап, дені сау балаға жұғады. Бактериялар науқастың тыныс органдарында өсіп-өнеді.         Ауру қоздырғышы сыртқы орта  әсерлеріне төзімсіз келеді, бірақ ол өте сирек те болса сырқат баланың қолданған заттары (ойыншығы, ыдысы т.б.) арқылы жұғуы мүмкін. Көкжөтелмен бір рет ауырған бала қайталап ауырмайды, өйткені аурудан кейін адамның ағзасында осы ауруға қарсы тұрақты иммунитет пайда болады. Аурудың білінбейтін (инкубациялық) кезеңі 4 тен 21 күнге дейін, жиі жағдайда 14 күнге созылады.           Көкжөтел, әдетте, 6 – 7 аптаға созылады. Алғашқы кезде бала жөтеледі, мұрны бітіп ұйқысы қашады, дене қызуы көтеріліп, тамаққа тәбеті тартпайды. Біртіндеп жөтелі күшейеді (әсіресе, түнге қарай). Жөтел жиі ұстағанда бала тұншығып, қысылады, қызарып-көгеріп, көзінен жас ағып, тілі аузына симай, кейде кіші дәретін де ұстай алмай қалады.  Жөтел қақырық түскеннен кейін басылады. Ұстамалы жөтел болмаған аралықта баланың дені сау болып көрінеді. Көкжөтел әдетте 3 ай немесе одан да көп уақытқа созылуы мүмкін. Көкжөтел, әсіресе, бір жасқа дейінгі емшектегі балалар үшін қауіпті.   Көкжөтелдің алдын алу ерте анықтауға (диагностикалау), науқастарды оқшаулауға және белсенді иммунизацияға негізделген.

Көкжөтел – бұл вакцинациялау арқылы алдын алуға  болатын ауру.  Қазақстан Республикасының Ұлттық егу күнтізбесіне сәйкес көкжөтелге қарсы вакцинация баланың 2,3,4 және 18 айында жасалады.  Вакцинациялау  арқылы ауруды және оның асқынуын болдырмауға болады.

Д.Бақберген,

Еңбекшіқазақ аудандық СЭББ

                                                      басшысының орынбасары.