Халықтың денсаулығын сақтау және тұтынушылардың құқықтарын қорғау мақсатында Қазақстан Республикасының заңнамасы биологиялық белсенді қоспаларды (әрі қарай мәтін бойынша - ББҚ) жарнамалау тәртібін қатаң реттейді.

      Биологиялық белсенді қоспалар тағамға қосымша ретінде қабылданатын өнімдер болып саналады, олардың құрамында дәрумендер, минералдар, аминқышқылдар, өсімдік тектес сығындылар және басқа да табиғи компоненттер болуы мүмкін. Алайда бұл өнімдер дәрілік заттар қатарына жатпайды, сондықтан олардың жарнамасы белгілі бір шектеулермен жүзеге асырылады.

                Биологиялық белсенді қоспалардың ерекшелігі:

   Функционалдық мақсаты – ағзаның жалпы физиологиялық жағдайын қолдау, иммундық жүйені нығайту, зат алмасу процесін реттеуге ықпал ету.

    Құқықтық мәртебесі – тағамдық өнімге теңестіріледі, дәрілік заттарға жатпайды.

     Жарнамадағы басты ескерту – кез келген жарнама мәтінінде «Бұл өнім дәрілік зат болып табылмайды» деген ескертудің міндетті түрде көрсетілуі.

                           Жарнамалаудағы негізгі талаптар:

     Шынайылық қағидасы.  Жарнамада ұсынылатын ақпарат тек нақты ғылыми деректерге және құжатпен расталған мәліметтерге негізделуі тиіс. Өнімнің әсерін асыра көрсетуге, тұтынушыны жаңылыстыруға жол берілмейді.

    Медициналық терминдерді қолдану шектеуі. ББҚ жарнамасында «емдейді», «ауруды жояды», «дәрінің орнына қолдануға болады» деген сияқты тіркестерді қолдануға қатаң тыйым салынады.

     Міндетті ескертулер.  «Бұл өнім дәрілік зат болып табылмайды» деген мәтін көзге анық көрінетіндей берілуі қажет. Ескерту әріптердің өлшемі мен шрифті жағынан жалпы мәтіннен кіші болмауы тиіс.

     Мамандар бейнесін пайдалану тәртібі.  Жарнамада дәрігерлердің, фармацевтердің, ғалымдардың бейнесін немесе олардың пікірін қолдану тұтынушыны өнімді дәрі-дәрмек ретінде қабылдауға итермелеуі мүмкін. Сондықтан мұндай тәсілдер шектелген.

      Балаларға бағытталған жарнаманың шектеулері.  ББҚ өнімдерінің жарнамасы балалар аудиториясына арналмауы тиіс. Өнімнің балаларға арналған нұсқасы болса да, жарнама тек ата-аналарға бағытталады.

Қазақстан Республикасында ББҚ жарнамалау тәртібі мынадай нормативтік-құқықтық актілермен реттеледі:

• «Қазақстан Республикасының Жарнама туралы» Заңы;
• «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексі;
• Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық ережелері мен нормативтік актілері;
• Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттері.

    Сәйкесінше, өндірушілер мен жарнама берушілер өнімнің қасиеттері туралы ақпаратты тек ғылыми дәлелдерге сүйене отырып ұсына алады.

Жарнаманы бақылау және жауапкершілік:

       ББҚ жарнамасының заңнама талаптарына сәйкестігін Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі, Сауда және интеграция министрлігі, сондай-ақ Монополияға қарсы орган бақылайды.

Жарнамада жалған немесе жаңылыстыратын ақпарат анықталған жағдайда:

• Өнімніңжарнамасы тоқтатылады;
• Өндіруші немесе жарнама беруші әкімшілік жауапкершілікке тартылады;
• Тұтынушыларға келтірілген зиян азаматтық заңнамаға сәйкес өтеледі.

Тұтынушы қауіпсіздігін қамтамасыз ету:

     Тұтынушы кез келген ББҚ-ны сатып алар алдында өнімнің тіркеу құжаттарымен және сертификаттарымен танысуға құқылы.

     Дәрігердің кеңесінсіз ББҚ-ны дәрілік зат ретінде қолдану денсаулыққа қауіпті болуы мүмкін.

     Жарнама тек ақпараттық сипатқа ие, ал шешім қабылдау жауапкершілігі тұтынушыға жүктеледі.

Биологиялық белсенді қоспаларды жарнамалау тәртібі – халықтың денсаулығын қорғауға бағытталған құқықтық механизмдердің бірі. Заң талаптарын сақтау тұтынушылардың құқықтарын қамтамасыз етеді, ал өндірушілер мен жарнама берушілер үшін әділ бәсекелестікке жол ашады.        

 ББҚ өнімдері туралы ақпарат шынайы, толық әрі түсінікті болуы тиіс. Жалған немесе асыра көрсетілген жарнамаға жол бермеу – қоғамдық денсаулық сақтау саласының маңызды міндеті болып табылады.

Еңбекшіқазақ аудандық СЭББ

басшысының орынбасары Д.Бақберген