«Мақсатың айқын болса, оған баратын жол табылады».
Бауыржан Момышұлы
Қазақ жазуын латыннегізді жаңа әліпбиге, латын графикасына көшірудің негізі - анық, мақсаты - айқын.
Басты мақсаттарының бірі – ұлттық тілде сауатты болу, ұлттық тілді қалыптастыру; ұлттық бірегейлікті, «бодандық сана» стереотиптерінен арыла отырып, бостан санасының заманауи жаңаша ойлау жүйесін қалыптастыру. Тағы бір мақсатымыз - аға буынға түсіндіріп талдай отырып, болашақ ұрпақ санасына дұрыс жеткізу.
Латын әліпбиіне көшуде біз не ұттық? Біріншіден, сауатты да жан-жақты дамыған ұрпақ тәрбиелеу.
Екіншіден, тілді шұбарламау, тіл тазалығын сақтай отырып, басқа тілдерден енген сөздерді пайдалануды шектеу.
Үшіншіден, 42 әріптің орнына 32 әріп, 28 дыбыспен шектелдік.
Төртіншіден, тек қазақ тіліне тән дыбыстар үстемдік алды. Бұл деген сөз, ұлттық тіліміздің, жазуымыздың өз орнына отырғаны, мемлекеттік тілдің мерейінің үстемдігі десек артық бола қоймас.
Қазақ тіліне шет тілінен орыс орфографиясы бойынша енген сөздердің жазудағы тұрпаты өзгереді; егер ғылыми сананы қалыптастыратын ғылыми стильдегі мәтіндерде кеңінен қолданылатын терминдік сөздердің дені тек орыс орфографиясы бойынша жазылатын сөздерден құралса, латыннегізді әліпбиде олар қазақ тілінің орфографиялық ережелеріне сәйкес жазылатын болады; бұған дейінгі негізгі донор тіл орыс тілі болса, жаһандану үдерісінің әсерімен бірте-бірте осы рөлге ағылшын тілі де орнығатыны ақиқат, олай болса, жаңа әліпби негізіндегі емле ережелерінде ағылшын тілінен енген сөздерді игерудің тетіктері қалыптастырылады; кирилнегізді әліпби бойынша қалыптасқан емле ережелері бүгінге дейін толық немесе дұрыс кондификацияланған кейбір тілдік бірліктердің орфограммалары реттеледі; жаңа әліпбимен берілген қазақ мәтіндерінің халықаралық жазба кеңістіктегі танымалдылығы, тартымдылығы арта түседі, себебі латын жаһанияттың әліпбиіне айналып отыр, әрі сапа тұжырымдамасының алдыңғы қатарлы өкілі болмақ.
Жіптің ұшын түйіп айтқанда: латын әліпбиі – Қазақстан халқының еңселі елу ел қатарына қосылуға жасаған сәтті қадамдарының бірі!
Н.Ә.Рахымбаева
«Тіл» оқу-әдістемелік орталығының меңгерушісі
