Сәрсенбі, 10 Мамыр 2023 16:10

Қазақ мемлекеттілігі: қарсы пікірлерге уәж

Қазақ жерінде бұрын мемлекеттік құрылым болды ма деген мәселе бүгінге дейін тартыс тудырып келді.
Бірақ Кеңес кезінде үстем болған қасаң ой-пікірлер мен жаңаша еркіндік жағдайындағы тұжырымдардың үйлесім табуы оңай емес екен. Бұрынғыдан әлдеқайда қатары көбейген заңгер, тарихшы мамандармен қатар, әдебиетші және басқа зиялы қауым өкілдерінен тұратын зерттеушілер арасында бұл мәселе турасында сан түрлі көзқарастың барын байқаймыз.

Десе де осы пікірлерге филология ғылымдарының кан­­­дидаты, саясаттану док­­торы Мұхит-Ардагер Сыдық­на­заровтың журналист Майя Бекбаевамен болған сұхбатында нақтылы нүкте қойылғандай. Өйткені оның «Тарих толқы­­нын­д­ағы Қазақстанның үзіліссіз мемлекеттілігі. ХVІ-ХІХ ға­сыр­лардағы еуропалық және ­амери­калық карталардағы ­­­Қа­зақ мемлекеті» атты кіта­бы бар құрметке лайық. Мұхит-Ардагер Қаржаубайұлы осы ғылыми еңбекпен шұғылдан­­ған 17 жылдық зерттеу нәтиже­сін­де шетел архивтерінен Қа­зақ мемлекетінің шекарасы көрсетілген 1500 карта тапқан. Соның ішінен 130-ын ғана ықшамдап алынған. Әр картаның өзіндік толық мағ­лұматы бар. Бұлардың бәрі біздің отандық ғылыми айна­лымға тұңғыш енгізіліп отыр. Бұл тарихшылар мен гео­граф­тарға ғана емес, лингвистерге, топонимистерге, жалпы Қа­зақ елінің тарихымен айналы­сатын тұлғалардың бәріне арнал­ған аса құнды еңбек. Сонымен қатар кітап­тың ғылыми ғана емес, саяси өлшемі де бар. Бұрын Қазақ мемлекеті болмаған дегендерге ғылыми жауап. Осы кітаптан кейін мұндай әңгіме айтылмайды ғой деп ойлаймын. Өйткені бұл көне карталар – еуропалық және америкалық саяхатшылар мен дипломаттар әзірлеген ғылыми құжаттар. Оларда нақты Қазақ мемлекеті мен 40 этноним көрсетілген.
Оның сөзіне қара­ғанда, 1562 жылы сы­зыл­ған сол картада «Қазақия» деп нақты көрсетілген.
Дүниежүзілік картографтар мен саяхатшылардың кейбірі шекараны сызумен қатар сол елдердің өзіне тән ұлттық ерек­шеліктерін сурет түрінде бейнелеген.

М.К.Сыдықназаровтың ғылыми жаңалығы халықаралық саяси кеңістікте Қазақ елінің тарихына, мемлекеттілігімізге күмәнмен қарайтындарға нақты дәлел және қазақ халқының көпғасырлық тарихын жоққа шығаруға қайтып жол бермейтін, оның тарихи жерлеріне иелігін  айқындайтын құнды дүние болып табылады. Бұл академиялық жинақтың бүгінде қоғамның тарихи жадын оятудың,  руханиятын жаңғыртудың, еліміздің шынайы тарихын қалпына келтірудің белсенді үдерісі жүріп жатқан кезде Жаңа Қазақстан құру үшін маңызы өте зор.
Сондықтан қазақ ғылымы мен біздің қоғам Қазақ мемлекетінің ежелгі карталарымен мүмкіндігінше тезірек танысуы тиіс.

Орынбасар ЖАНӘДІЛ,
білім беру саласының үздігі, ардагер-ұстаз, өлкетанушы.

Дереккөз

Оқылды 281 рет

Соңғы жаңалықтар

Маус 14, 2024

Преодоление. Пять лет созидания

Касым-Жомарт Токаев, подлинный интеллектуал, искусный дипломат и эффективный…
Маус 13, 2024

Реформаның үштағаны: жасампаздық пен…

Барша қауымға белгілі, жалпы жұртқа жария бір ақиқат бар. Еліміз кейінгі бес жылдың…
Маус 13, 2024

145 юных гениев: Алматинская область…

Инвестиции в будущее: 145 школьников получили награды за достижения на международных и…
Маус 13, 2024

Құрбандық шалу – ежелгі салт

Күллі мұсылман қауымы зор құлшылықпен Һәм құрметпен атап өтетін діни мерекелердің бірі –…
Маус 13, 2024

Тынымбике ТӨЛЕУБАЕВА: Салаға реформа…

Дәрігерлік – мәңгілік мамандық болып есептеледі. Қызығы көп қызметтің қаншалықты…
Маус 13, 2024

ПМСП – основа здравоохранения

Одной из главных целей Национального проекта модернизации здравоохранения РК –…
Маус 13, 2024

Ізгі іс абырой әкеледі

Ауырған адамды емдеп, сырқатынан айықтыру – расында, нағыз бақыт, ерен еңбек. Ақ халатты…
Маус 12, 2024

«Наша семья нашла свое счастье на…

О большой уникальной семье кандасов из Монголии мне рассказали в Жамбылском районном…
Маус 08, 2024

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ЭКОЛОГИЧЕСКАЯ АКЦИЯ

ТАЗА ҚАЗАҚСТАН - это акция, направленная на очистку от мусора загрязненных территорий,…

Күнтiзбе

« Маусым 2024 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб. Жк
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Кез келген материалды
көшіріп басу үшін
mezet.kz - ке гиперсілтеме
қою керек 

Яндекс.Погода

 

https://kurs.kz/ - Курсы валют в обменных пунктах г. Алматы и других городах Казахстана

Жарнама

для детей, достигших 12 лет