Қазіргі уақытта Америка құрама штаттарының астанасы Вашингтон қаласында 1 млн-ға жуық халық тұрады екен. Ал ондағы мемлекеттік қызметкерлер саны жүзге жетпейді. Яғни, азаматтық қоғам институттарына басымдық берілген. Мұндағы ішкілік жұмыстардың бәрін қоғамдық қорлар атқарады. Бұл өз кезегінде ыңғайлы әрі халықпен тығыз қарым-қатынас орнатуда жемісті. Мемлекет басшысының азаматтық қоғамды дамытудағы тапсырмалары да осынау межені бағындырудың баспалдақтары десек артық емес. Тіпті Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Жолдауында онлайн-петициялардың бірыңғай заңды институтын құру қажеттігін ашық айтты. «Азаматтарымыз реформаларға бастамашы болып, ұсыныстар беру үшін онлайн-петициялардың бірыңғай заңды институтын құру қажет. Мұндай құрылым қан-дай да бір бұрмалау әрекеттерінен толық қорғалуы тиіс. Үкімет азаматтық қоғаммен бірлесіп, осы маңызды жобаның нормативтік-құқықтық базасын әзірлеуге және оның барлық техникалық мәселелерін шешуге тиіс» деді.
Алаңдатары сол, азаматтық қоғам институттары осынау Президент артқан сенімнен қаншалықты шыға алады? Осынау сұрақ туындауы да тегін емес. Статистикаға сүйенсек, бүгінде еліміз бойынша 6000-ға тарта қоғамдық қорлар бар. Оның нақты жұмыс атқаратыны жартысына жетер-жетпес. Қалғаны құжатта бар, істе жоқ. Бұл – бір. Екіншіден, қазір мемлекеттік тапсырыс шеңберінде құжат айналымы электронды. Бума-бума қағазбен конкурсқа қатысудың ауылы алыстады. Осы ретте қоғамдық қорлардың басым көпшілігі құжатта кемшілік жібереді. Кейіннен онлайн конкурсқа сын айтады. Демек, бұл да заңды меңгеруге тиіс екендігімізді айғақтайды. Ал Президент жүктеген сенім ауыр. Сенімге селкеу түсірмеу үшін бүгінгі азаматтық қоғам институттары серпілгені дұрыс. Себебі, заман кірпік қаққызбай өзгеріске түсуде.
Ендігі мәселе, ҮЕҰ-ды қолдау мақсатындағы мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты өңірлерде тек бірқатар мемлекеттік органдар атқарады. Ішкі саясат, жастар саясаты мәселелері, әлеуметтік сала. Бұл аз. Сондықтан бұл іске мәдениет, спорт, дін істері, білім, және кәсіпкерлік басқармалары атсалысуы тиіс. Сондай-ақ өңір аралық кооперациялар саласында ҮЕҰ арасында әріптестікті нығайту қажет.
Шыны керек, Президент жүктеген межеден шығу үшін ҮЕҰ мемлекеттік органдармен тығыз жұмыс істеп, халықпен билік арасында алтын көпір болуы тиіс. Сонда ғана қоғамдағы өзекті мәселерді бірігіп шешуге қол жеткізілмек.
Қайнар ЖҰМАҒОЖА
