Қорқыныш, үрей, уайым. Мұның бәрі ес кіріп, есейгенде пайда болады деген ойдамыз көпшілігіміз. Балалық шақ уайым-қайғысыз, кіршіксіз таза көрінеді. Бірақ бұлай ойласаңыз, қатты қателесесіз.

Кез келген психологтен сұрасаңыз, біздегі барлық қорқыныштың негізі, бастауы бала күнімізден бойымызға жиналатынын айтады. Біз бұл өмірге аппақ парақтай кіршіксіз таза күйде келеміз. Бірақ алғашқы қорқынышты кіндігімізді кескен кезде-ақ сезінеді екенбіз. Кішкентай сәби үшін сәл қатты шыққан дауыс былай тұрсын, оның киімін ауыстыру да шақалақты уайымға салып, үрейлендіретінін көрінеді. Ал одан кейін балалар жығылып-сүрінуден, қараңғыдан, жалғыз қалудан қорықса, алты-жеті жасқа жеткенде өлімнен қорқу сияқты уайым пайда болады екен.

Балалар қорқынышының психологиясы турасында сөз қозғағанда олардың биіктен, ыстықтан, суықтан, тереңнен, жануарлардан, қаннан қорқатынын айтамыз. Ал сіз балаңыздың «Сіздің көңіліңізден шықпай қаламын ба?», «Тапсырмаңызды орындай алмай қаламын ба?», «Мені тастап кетпей ме?», «Жақсы көрмей қалмай ма?» деп қорқатынын білесіз бе? Баланы басқа емес, дәл осындай ойлар көбірек уайымға салады екен. Сіз – балаңыз үшін ең сенімді адам, ең қауіпсіз орын, арқа сүйер қорғанысыз. Сондықтан да сіздің айғайлап, қол көтеруіңіз – балаңыз үшін ең үлкен соққы болмақ. Мұны ескере бермейміз. Барлығымыз: «Бала менікі. Қалай тәрбиелейтінімді өзім білемін», – деуден танбаймыз. «Бала – Алланың бізге берген аманаты» дегенді тағы ұмытамыз. Оған жақсы тәрбие беру, өсіріп-қанаттандыру – ата-ананың парызы. Бірақ бала – біздің меншігіміз емес. Сондықтан өзімбілемінге салмай, баланың болашағын ойласаңыз, оның бойына қорқыныштың қордалануына жол бермей, мейіріммен өсірудің маңызы молекенін де естен ұстағайсыз.

Құралай МҰРАТҚЫЗЫ