Қазақстан Республикасының Президенті Қ.Тоқаев 2 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында әлемде энергия тапшылығы жылдан жылға күшейіп бара жатқанын ескеріп, елімізде де бұл жетіспеушілік байқалуда екенін, экономикамызды дамытуға бұл жағдай қолбайлау болатынын да назарда ұстап, электр энергиясын өндіруге бағытталған атом стансасын салу қажеттілігі туындап отырғанын айтып өткен еді.
Сол Жолдауында Мемлекет басшысы бұл мәселені ел болып талқылап, байыпты да әділетті шешім қабылдау үшін референдум өткізілетінін жариялады. Бұл сұрақ бүкілхалықтық дауыс беру жолымен шешілетіндігінен мәселенің маңыздылығын байқауға болады. Расында да атом электр стансасын салуға үрке қарайтында адамдар бар екенін білеміз. Бірақ атом энергиясын пайдалану бағытында бір орында тұрып қалу болмағанын да ескеру керек екен. Өткен ғасырда болған АЭС авариялары алғашқы қадамдардың қателіктерінен, ол апатқа түскен АЭС тердің кемшіліктерін сараптап, келесі буын стансалардың қауіпсіздігі жоғары деңгейге жеткізілгенін де білуіміз керек. Ақпарат көздерінен алынған деректерге қарасақ бүгінгі күндері үшінші буын АЭС-тер қолданыста екен. Ал авария болған Чернобыль, Фукусима стансалары алғашқы буын құрылғылары болғаны белгілі. Ғылым мен техника бір орында тұрмайтыны ақиқат. Сондықтан энергия өндіретін стансалардың қатарында көмір отындарын пайдалану басым елімізде. Бұның қоршаған ортаны қорғауға кереғар келетіні, бұл отынның қоры шектеулі екенін де білеміз. Ал еліміз уранды өндіру, сату жағынан әлемде бірінші орында екенбіз. Неге сол сатып жатқан уран отынын барлық сақтықты сақтап, инженерлік жұмысшы кадрларды пайдаланып өз АЭС-ді салып энергия өндірмеске деген сауал тұр. Ол үшін әлемдегі АЭС тері бар елдердің жобаларының қауіпсізін таңдап іске кірісу бағытында жұмыс жүргізу қажет.
Сарапшылардың айтуынша АЭС салынып пайдалануға берілсе бұл стансаның әрбір жұмысшысының кемі он адамға жұмыс орнын қоса алып келетінінде, АЭС орналасқан өңірдің инфрақұрылымының – жолдары мен әлеуметтікэкономикалық нысандарының көбейетінін де жоққа шығара алмаймыз. Әрине АЭС салу жолында көпсалалы әріптестіктер, станса «отынын» дайындайтын, оның қалдықтарын зиянсыздайтын көптеген өз кәсіпорындарымыз болу керектігін, тағы да басқа ондаған мәселелерді шешу және атқару үкіметіміздің құзырында. Референдум нәтижесі АЭС салуға рұқсат алған жағдайда айтарымыз «қорықсаң кіріспе, кіріссең қорықпа» деген халық даналығы.
Х.АХМЕТЖАНОВ
